Π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΣ: Ο ΘΕΟΣ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ ΠΕΡΙΘΩΡΙΑ ΧΡΟΝΟΥ!

 π. Συμεών Κραγιόπουλος
Ο Θεός μάς δίνει περιθώρια χρόνου

Ποιος θα μπορούσε σ’ αυτόν τον κόσμο να είναι χειρότερα από τον φτωχό Λάζαρο της ευαγγελικής περικοπής (Λουκ. 16:19-31); Πάντως, όσο άσχημα κι αν είναι κανείς, κάποια στιγμή θα τελειώσει η ζωή. Από την άλλη πλευρά, όσο κι αν απολαμβάνει ο πλούσιος, ο οποίος δεν συναισθάνεται την προσωρινότητα της ζωής, τελικά θα έρθει και γι’ αυτόν το τέλος της ζωής του. Η ζωή εδώ είναι προσωρινή. Δεν χρειάζεται να μας το διδάξει ή να μας το τονίσει κανείς. Όλοι γνωρίζουμε ότι δεν έμεινε κανείς εδώ. Το θέμα είναι αν πιστεύουμε.

Άνθρωποι που έχουν κοινό νου, και θα μπορούσαν πολύ απλά να δουν την αλήθεια, δεν τη βλέπουν. Τι να πούμε! Όσο μυαλό, όσα άλλα δεδομένα κι αν έχεις, αν δεν θέλεις να δεις την αλήθεια, δεν θα καταλάβεις τίποτε από το νόημα της ζωής και τον αληθινό σκοπό της παρούσης ζωής. Θα ματαιοπονείς. Και είναι κρίμα!

Ο Θεός μάς δίνει περιθώρια χρόνου και τη δυνατότητα σ’ αυτόν εδώ τον κόσμο να δούμε την απανθρωπιά μας, την αμαρτία μας, να συντριβούμε μέσα μας, να μετανοήσουμε, και να μας συγχωρήσει. Ο Χριστός ήρθε, λέει, όχι για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σώσει τον κόσμο. Όμως θα έρθει και η ώρα που θα κριθεί ο καθένας. Επομένως, στον άλλο κόσμο ό,τι είναι κανείς είναι· δεν μπορεί να αλλάξει.

Βλέπετε, και ο πλούσιος της σημερινής παραβολής, που ζούσε δίπλα στον φτωχό Λάζαρο, δεν λέει τίποτε άλλο, απλώς διαλαλεί την κατάσταση που αισθάνεται, λέει ότι καίγεται στη φωτιά. Δεν δείχνει να μετανοεί, να κλαίει και να οδύρεται: «Αχ, πώς το έκανα αυτό! Να με συγχωρήσει ο Θεός, να με συγχωρήσεις, πατέρα μου Αβραάμ. Πάρε με και εμένα κοντά σου».

Δεν λέει τίποτε τέτοιο· λέει μόνο ότι υποφέρει. Και όταν υποφέρει κανείς, απλώς ζητάει λίγο να ανακουφιστεί. Τι νόημα έχει αυτό;

Από τα βιβλία: π. Συμεών Κραγιοπούλου (†), “Πνευματικά Μηνύματα 2019”, σελ. 332, και “Πνευματικά Μηνύματα 2020”, σελ. 328.

ΠΡΩΤ. ΘΩΜΑΣ ΒΑΜΒΙΝΗΣ: ΣΥΝΩΜΟΣΙΑ ΤΟΥ ΨΕΥΔΟΥΣ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΕΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ!

 Πρωτοπρ. Θωμάς Βαμβίνης
Συνωμοσία τού ψεύδους με προσωπείο επιστήμης 

Ἡ διάκριση τῆς ἐπιστήμης ἀπὸ τὴν ψευδοεπιστήμη δὲν εἶναι ἕνα θεωρητικὸ πρόβλημα τῆς ἐπιστημολογίας, δηλαδὴ τοῦ κλάδου τῆς φιλοσοφίας ποὺ μελετᾶ τὴν φύση, τὶς πηγές, τὰ ὅρια καὶ τὴν ἐγκυρότητα τῆς ἐπιστημονικῆς γνώσης. Εἶναι ἕνα πρακτικὸ πρόβλημα, μέσα στὴν καθημερινότητά μας, τὸ ὁποῖο ἄν δέν λυθῆ ὄχι ἁπλά ἀπειλεῖ, ἀλλὰ καὶ κάποιες φορές καταστρέφει τὴν σωματικὴ καὶ τὴν ψυχικὴ ὑγεία ὁρισμένων εὔπιστων ἀνθρώπων. Αὐτὸ τὸ γνωρίσαμε τὸν τελευταῖο καιρὸ ἀπὸ τὴν δημοσιογραφικὴ παρουσίαση διαφόρων πτυχῶν τῆς ὑπόθεσης τοῦ θανάτου γνωστοῦ τραγουδιστῆ, κατὰ τὴν διάρκεια μιᾶς θεραπευτικῆς πράξης, σὲ ἰατρεῖο πού δὲν ἦταν πιστοποιημένο γιὰ τὴν πράξη αὐτή.  Σέ ἕνα γενικότερο πλαίσιο ἡ ψευδοεπιστήμη ἔχει ἁπτές συνέπειες στήν σωματική ὑγεία, μή αἰσθητές ἀμέσως στήν ψυχική ὑγεία καί τήν κοινωνική συμπεριφορά, ἀλλά καί στήν ὁμαλότητα τῆς πνευματικῆς ζωῆς, στήν ἁπλότητα καί καθαρότητα τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ βίου· ἀλλοιώνεται τό ἐκκλησιαστικό φρόνημα, ὅταν ἡ ἀλήθεια τῆς πίστης συγχέται μέ ἐπιστημονικοφανεῖς φαντασίες, πού προβάλλονται μέ κύρος ἀποκαλυπτικό, μεταφυσικό. Γι’ αὐτό εἶναι ἀναγκαῖο καί γιά τό πεδίο τῆς πνευματικῆς ζωῆς νά ἔχη ξεκαθαρισμένα κανείς στό μυαλό του τά ὅρια τῆς ἀνθρώπινης ἐπιστήμης, ἀλλά καί κάποια κριτήρια γιά νά τήν διακρίνη ἀπό τήν ψευδοεπιστήμη.

Εἶναι περιττό νά ἐπισημανθῆ ὅτι ἀγωγός διάδοσης τῆς ψευδοεπιστήμης εἶναι κυρίως τό Διαδίκτυο, ὁ πληθωρικός διαδικτυακός λόγος, ὁ ὁποῖος σέ πολλές περιπτώσεις εἶναι μᾶλλον πληθωριστικός καί ὄχι πληθωρικός. Ὁ πληθωρικός λόγος μπορεῖ νά ἔχη καί θετική σημασία, νά σημαίνη τόν πλούσιο σέ ἐκφραστικά μέσα, τόν σαφῆ μέ ἀποδεικτική δομή λόγο, τόν θεμελιωμένο σέ ἀληθεῖς προκείμενες προτάσεις ἤ σέ ἐπαληθεύσιμα πειραματικά δεδομένα. Ὁ πληθωριστικός λόγος εἶναι ἀνάλογος μέ τά πληθωριστικά νομίσματα﮲ ἔχει μηδαμινή νοηματική ἀξία, εἶναι κενός περιεχομένου, μὲ περιττὴ πολυλογία καὶ ὑπερβολή, ὁ ὁποῖος στὶς πιὸ ἐπικίνδυνες περιπτώσεις φθείρει τὶς σημασίες τῶν λέξεων καὶ διαστρεβλώνει νοήματα.

Γι’ αὐτὲς τὶς φθοροποιὲς ἐνέργειες τοῦ πληθωριστικοῦ λόγου, γιὰ τὶς περιπτώσεις μάλιστα ποὺ ἀφοροῦν ἰατρικὰ θέματα, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὸ πῶς διακρίνουμε τὴν ἐπιστήμη ἀπὸ τὴν ψευδοεπιστήμη εἶναι σημαντικὰ ὅσα δήλωσε ὁ Τζόναθαν Τζέρι, βιοχημικὸς μὲ μεταπτυχιακὲς σπουδὲς στὴ Μοριακὴ Βιολογία καὶ εἰδικὸς στὴν ἐπικοινωνία τῆς ἐπιστήμης στὸ δημόσιο Πανεπιστήμιο McGill στὸ Μόντρεαλ, σὲ συνέντευξή του στὴν Σοφία Χρήστου, πού δημοσιεύθηκε στὴν ἐφημερίδα Καθημερινὴ (24.09.2026).  Ἐπισημαίνει κατ’ ἀρχὴν ὅτι οἱ ἐρευνητὲς ποὺ ἀσχολοῦνται μὲ τὴν ἰατρικὴ τονίζουν ὅτι ἡ ψευδοεπιστήμη δὲν εἶναι πάντα εὔκολο νὰ ἀναγνωριστῆ, κυρίως διότι μπορεῖ νὰ χρησιμοποιῆ ἐπιστημονικοὺς ὅρους, νὰ παραπέμπη σὲ ἔρευνες, τὶς ὁποῖες ἕνας μὴ εἰδικὸς δὲν μπορεῖ νὰ ἐλέγξη καὶ νὰ κατανοήση τὰ ἀποτελέσματά τους, ἐνῶ οἱ «πρεσβευτές» της μποροῦν νὰ συμμετέχουν σὲ συνέδρια καὶ νὰ κάνουν κατάχρηση τῆς ἰατρικῆς γλώσσας.

Ὁ ἴδιος μάλιστα μὲ ἀφορμὴ τὴν περίπτωση μιᾶς Καναδῆς πολιτικοῦ ποὺ χρησιμοποιοῦσε τὸν τίτλο τῆς γιατροῦ, ἔχοντας ἀποφοιτήσει ἀπὸ Πανεπιστήμιο τῆς Χονολουλοῦ, «εἶχε γράψει ἀναλυτικὸ ἄρθρο γιὰ τὸ ἐν λόγῳ ἵδρυμα, τοὺς τίτλους ποὺ ἀπονέμει καὶ τὴ σύνδεσή του μὲ ἀντιλήψεις ποὺ ἐπιχειροῦν νὰ μεταφέρουν ἔννοιες τῆς κβαντικῆς φυσικῆς στὸν χῶρο τῆς ὑγείας. Ὅπως σημείωνε, «τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι ἡ ἴδια ἡ κβαντικὴ φυσικὴ, ἀλλὰ ἡ αὐθαίρετη μεταφορὰ πραγματικῶν ἐπιστημονικῶν ἐννοιῶν σὲ μὴ τεκμηριωμένες πρακτικές, ὥστε αὐτὲς νὰ ἀποκτήσουν ἐπιστημονικὸ κῦρος».

Εἶναι πολὺ δύσκολο σὲ ἕναν μὴ εἰδικὸ νὰ καταλάβη ποιά πρακτικὴ εἶναι μὴ τεκμηριωμένη, στὴν περίπτωση πού τῆς ἔχει δοθῆ ψευδὴς εἰκόνα ἐπιστημονικῆς μεθόδου. Πῶς μπορεῖ κανεὶς νὰ ὑποψιαστῆ ὅτι πίσω ἀπὸ τέτοια ἀληθοφανῆ εἰκόνα κρύβεται μιὰ ἀπάτη, ἕνα ψεῦδος; Ὁ Τζόναθαν Τζέρι ἀναφέρει ὁρισμένα σημάδια ποὺ θὰ πρέπει νὰ μᾶς κάνουν ἐπιφυλακτικούς. Μᾶς λέει ὅτι τὰ βασικότερα εἶναι: ἡ ἔντονη ἐξάρτηση μιᾶς ἀποκαλούμενης “θεραπείας” ἀπὸ συμπληρώματα διατροφῆς, ὅταν ἡ διαφήμιση μιᾶς θεραπείας δίνη ἔμφαση σὲ προσωπικὲς μαρτυρίες καὶ κυρίως, ὅταν γίνεται χρήση ἀόριστων ἰσχυρισμῶν, ὅπως ὅτι μιὰ θεραπεία βοηθᾶ τὸ σῶμα νὰ αὐτοθεραπευθῆ, ἐξηγεῖ ὁ ἴδιος προσθέτοντας πὼς πρέπει ἐπίσης νὰ εἴμαστε ἐπιφυλακτικοὶ ἀπέναντι στὴν ἰδέα ὅτι κάτι εἶναι καλὸ ἐπειδὴ εἶναι «φυσικό».

Ἕνα ἀκόμη χαρακτηριστικὸ τῆς ψευδοεπιστήμης εἶναι ἡ ὑπεραπλούστευση τῆς βιολογίας. «Γιὰ παράδειγμα, ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι ὑπάρχει μία αἰτία γιὰ ὅλες τὶς ἀσθένειες καὶ μία θεραπεία γιὰ τὰ πάντα, εἶναι λάθος, διότι ἡ πραγματικὴ ἰατρικὴ εἶναι περίπλοκη. Ἂν κάτι ἀρχίζει νὰ ἀκούγεται ὑπερβολικὰ καλὸ γιὰ νὰ εἶναι ἀληθινό, πιθανότατα εἶναι παραπλανητικό».  Γιὰ τὴν σύγχυση πού ἐπικρατεῖ σὲ πολὺ κόσμο σημειώνει ὅτι σήμερα πραγματοποιοῦνται συνέδρια ποὺ προωθοῦν ψευδοεπιστημονικὰ θέματα, ὥστε ἡ ψευδοεπιστήμη νὰ μοιάζη κάποιες φορὲς πιὸ νόμιμη καὶ ἀξιόπιστη ἀπὸ τὴν ἐπιστήμη «γι’ αὐτὸ χρειάζεται κανεὶς νὰ διαθέτει ἀρκετὲς γνώσεις γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ ἀξιολογήσει τὴν ἐγκυρότητα ἑνὸς ἰσχυρισμοῦ ὑγείας ποὺ συναντᾶ στὸ Διαδίκτυο».

Χρειάζονται ἰδιαίτερη προσοχὴ ἐπίσης ὅσα λέει γιὰ τὶς προσωπικὲς μαρτυρίες. Ἡ προσωπικὴ ἐμπειρία δὲν μπορεῖ ἀπὸ μόνη της νὰ δείξη ὅτι μιὰ συγκεκριμένη θεραπεία ἔφερε τὴ βελτίωση τῆς ὑγείας. Χρειάζονται «κλινικὲς μελέτες, γιὰ νὰ εἶναι ἐπιστημονικὰ τεκμηριωμένος ὁ τρόπος λειτουργίας μιᾶς θεραπείας». Στὶς προσωπικὲς μαρτυρίες ὅμως λειτουργεῖ ὁ ἀνθρώπινος ψυχικὸς παράγοντας. Τὰ ἐπιστημονικὰ δεδομένα δὲν ἔχουν τὴν ἑλκυστικότητα «μιᾶς καλῆς προσωπικῆς ἱστορίας καὶ γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ ὁ κόσμος ξεγελιέται». Μιὰ ἱστορία, ἂν ἔχη καλὸ τέλος, εἶναι ἑλκυστικὴ καὶ γι’ αὐτὸ εὔκολα μπορεῖ νὰ λειτουργήση παραπλανητικά.

Ταυτόχρονα, ἡ ψευδοεπιστήμη συχνὰ συμμαχεῖ μὲ τὴ συνωμοσιολογία, καθὼς καὶ μὲ περίεργες μορφὲς θρησκευτικότητας, οἱ ὁποῖες στὶς μέρες μας ἔχουν συνήθως ἀφετηρία ἀκραῖες προτεσταντικὲς ὁμάδες τῆς Ἀμερικῆς, οἱ ὁποῖες δὲν στηρίζονται μόνον στὴν Ἁγία Γραφή, ἀλλὰ κάποιες ἀπὸ αὐτὲς ἁπλώνουν ρίζες καὶ τρέφονται ἀπὸ ἐξωχριστιανικές, πνευματιστικὲς καὶ ἄλλες παρεμφερεῖς «δεξαμενὲς σκέψης».  Αὐτά πού σημειώσαμε ἀπὸ τὴν συνέντευξη τοῦ Τζόναθαν Τζέρι δὲν σημαίνουν ὅτι κάθε κριτικὴ πρὸς τὴν ἐπιστήμη εἶναι συνωμοσιολογία, οὔτε ὅτι γενικὰ ἡ ἐπιστήμη εἶναι ἀλάνθαστη. Ἡ ἐπιστήμη εἶναι ὀργανωμένος τρόπος παραγωγῆς ἀξιόπιστης γνώσης γιὰ τὸν φυσικὸ κόσμο. Καὶ εἶναι ἀξιόπιστη μιὰ γνώση, ὅταν μπορεῖ νὰ ἐλεγχθῆ. Οἱ ἐπιστημονικὲς ἔρευνες δημοσιεύονται σὲ ἐπιστημονικὰ περιοδικά. Πρὶν ἀπὸ τὴν δημοσίευση ἐλέγχονται ἀπὸ ἐπιτροπὴ εἰδικῶν καὶ μὲ τὴν δημοσίευση ἐκτίθενται στὸν ἔλεγχο, τὴν ἐπαλήθευση, τὴν διάψευση ἢ τὴν διορθωτικὴ κριτικὴ ἀπὸ τὴν παγκόσμια κοινότητα τῶν εἰδικῶν ἐπιστημόνων. Δὲν ἀποτελοῦν μιὰ ἀπόκρυφη γνώση, τὴν ὁποία κατέχουν κάποιοι.

Ἡ ἀξιολόγηση, βέβαια, ἀπὸ ὁμοτίμους ἐρευνητὲς δὲν ἐξασφαλίζει τὸ ἀλάθητο μιᾶς ἔρευνας, ἀλλὰ λειτουργεῖ ὡς φίλτρο σφαλμάτων. Παράλληλα, ἡ ἐπιστήμη ἐκφράζει βαθμοὺς ἀβεβαιότητας: μιλᾶ γιὰ πιθανότητες, ὅρια, περιθώρια λάθους καὶ ἐπίπεδα τεκμηρίωσης. Ἡ ἀλλαγὴ μιᾶς ἐπιστημονικῆς θέσης, ὅταν προκύπτουν νέα στοιχεῖα, δὲν ἀποτελεῖ ἀδυναμία. Εἶναι ἐξέλιξη, προώθηση σὲ πληρέστερη γνώση.  Ἡ ψευδοεπιστήμη μιμεῖται τὸ κύρος τῆς ἐπιστήμης χωρὶς νὰ ἀποδέχεται τοὺς περιορισμούς της. Συνήθως ξεκινᾶ ἀπὸ ἕνα ἐπιθυμητὸ συμπέρασμα καὶ κατόπιν ἐπιλέγει μόνο ὅσα δεδομένα τὸ ὑποστηρίζουν. Ἐπικαλεῖται μεμονωμένες ἱστορίες ἐπιτυχίας καὶ ἀγνοεῖ τὶς ἀποτυχίες. Συχνὰ συγχέει τὴν χρονικὴ διαδοχὴ μὲ τὴν αἰτιότητα: ἐπειδὴ ἕνα γεγονὸς ἀκολούθησε ἕνα ἄλλο, ὑποτίθεται ὅτι προκλήθηκε ἀπὸ αὐτό. Ἄλλο γνώρισμα εἶναι ἡ «ἀνοσία στὴ διάψευση». Κάθε ἀντίθετο στοιχεῖο ἑρμηνεύεται ὡς ἀπόδειξη ὅτι ἡ θεωρία εἶναι βαθύτερη, ὅτι οἱ ἐπικριτές της δὲν εἶναι ἕτοιμοι ἢ ἱκανοὶ νὰ τὴν καταλάβουν ἢ ὅτι κάποιοι ἰσχυροὶ πού θίγονται τὰ συμφέροντά τους ἀποκρύπτουν τὴν ἀλήθεια.

Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ πραγματικὴ ἐπιστήμη μπορεῖ νὰ περιέχη λάθη καὶ νὰ προκαλῆ συγκρούσεις συμφερόντων. Ἡ διαφορὰ βρίσκεται κυρίως στὴ συνολικὴ πρακτική. Ἡ ἐπιστημονικὴ κοινότητα διαθέτει διαδικασίες κριτικῆς, δημοσιοποίησης, ἐπανάληψης καὶ ἀναθεώρησης, ἐνῶ ἡ ψευδοεπιστήμη τείνει νὰ προστατεύη τὸν κεντρικό της ἰσχυρισμὸ ἀπὸ κάθε οὐσιαστικὸ ἔλεγχο. Γι’ αὐτὸ εἶναι πάντα χρήσιμο νὰ ρωτοῦμε: Ποιά εἶναι τὰ ποσοστὰ ἐπιτυχίας μιᾶς θεραπευτικῆς, γιὰ παράδειγμα, μεθόδου; Ἔχουν δημοσιευθῆ ἀρνητικὰ ἀποτελέσματα; Συμφωνοῦν ἀνεξάρτητες ἐρευνητικὲς ὁμάδες γιὰ τὴν ἀποτελεσματικότητά της; Τί θὰ ἔκανε τοὺς ὑποστηρικτές της νὰ ἀλλάξουν τὴν θετική τους γνώμη; Ὅσο πιὸ ἀόριστες εἶναι οἱ ἀπαντήσεις σ’ αὐτὰ τὰ ἐρωτήματα, τόσο ἰσχυρότερη εἶναι ἡ ὑποψία ὅτι πρόκειται γιὰ ψευδοεπιστήμη.

Αὐτὰ ὅλα ἀφοροῦν τὸν κόσμο τοῦ παρόντος αἰῶνος. Ἔτσι λειτουργεῖ ὁ πεπτωκὼς ἄνθρωπος, ὁ κυριαρχούμενος ἀπὸ τὴν φθορὰ καὶ τὴν θνητότητα, ὁ περιορισμένος στὸ αἰσθητὸ σύμπαν. Ἡ ἐπιστήμη του καὶ οἱ τρόποι της δὲν πρέπει νὰ συγχέονται μὲ τὴν πίστη, πού εἶναι «ἐλπιζομένων ὑπόστασις, πραγμάτων ἔλεγχος οὐ βλεπομένων»(Ἑβρ. 11,1). Εἶναι γνωστό, ἄλλωστε, ἀπὸ τὰ στοιχειώδη μαθήματα τῆς ὀρθόδοξης Χριστιανικῆς γνωσιολογίας, ὅτι ἄλλη εἶναι ἡ μέθοδος γνώσεως τῶν κτισμάτων καὶ ἄλλη ἡ μεθοδος γνώσεως τοῦ Θεοῦ.  Στὸν ἄνθρωπο πού ζῆ ὑποταγμένος στὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου, ἡ ἐπιστήμη μὲ τὰ κριτήριά της, βάζει φραγμοὺς στὶς ἀχαλίνωτες φαντασίες μεγαλομανῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι, ὅπως φαίνεται, δὲν διστάζουν νὰ βάλουν σὲ κίνδυνο τὶς ζωὲς ἀνθρώπων ποὺ τοὺς ἐμπιστεύονται.

(Πηγή: parembasis.gr)

Π. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΧΟΙΝΑΣ: ΔΙΧΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ, ΔΙΧΩΣ ΤΗΝ ΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΤΟΛΩΝ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΓΑΠΗ!

 Π. Γεώργιος Σχοινάς
Δίχως τη μετάνοια, δίχως την τήρηση των εντολών δεν υπάρχει αγάπη 

Ο κόσμος σήμερα αποφεύγει να σκέφτεται την Κρίση, τη Δευτέρα Παρουσία, την κόλαση και τον Παράδεισο. Υπάρχει μεγάλη κακοδοξία στις μέρες μας, πολύ μεγάλη σύγχυση. Όποιος κρύβει αυτές τις αλήθειες δεν αγαπά. Είναι καλό να τα σκεφτόμαστε για να προετοιμαστούμε κατάλληλα.

Είμαστε αμαρτωλοί αλλά οι αμαρτίες μας είναι σαν μία σταγόνα μπροστά στον ωκεανό ελέους του Θεού, στην άβυσσο της φιλανθρωπίας Του. Ο Θεός δεν είπε ότι θα σωθούν αυτοί που δεν αμάρτησαν, αλλά μας λέει «Μετανοήστε και ποιήσατε καρπούς άξιους της μετανοίας». Όταν, δηλαδή, μετανιώνεις ταπεινώνεσαι. Όταν ταπεινώνεσαι φωτίζεσαι, χαίρεσαι την παρουσία του Θεού ως φως. Κι όταν χαίρεσαι την παρουσία του Θεού μπορείς να χαρείς και την παρουσία των ανθρώπων δίπλα σου. Τους αγαπάς. Είναι απλό. 

Δίχως τη μετάνοια δεν υπάρχει αγάπη, δίχως την τήρηση του νόμου του Θεού δεν μπορούμε να βρούμε την αγάπη. Βαδίζουμε τυφλά και προχωρούμε με το συναίσθημα. Και με το συναίσθημα τη μία στιγμή λατρεύουμε τον άλλον και την άλλη στιγμή θέλουμε να τον εξαφανίσουμε γιατί τον έχουμε μισήσει. Ο ίδιος ο λαός λέει ότι απ’ τους μεγάλους έρωτες γεννιούνται τα μεγάλα μίση. Αυτή η αγάπη, όμως, δεν είναι η αγάπη του Χριστού. Είναι μία συναισθηματική παρόρμηση με κάμποσο εγωισμό.

Υπάρχουν μάνες που είναι έτοιμες να δώσουν τη ζωή τους για το παιδί, μόλις, όμως, έρθει μία άλλη γυναίκα και το πάρει, προτιμούν να το θάψουν παρά να το δώσουν. Αυτά συμβαίνουν. Αγαπάει η μάνα το παιδί αλλά το πνίγει με την αγάπη της και δεν το αφήνει να βγει απ’ το σπίτι. Και το παιδί ενηλικιώνεται και συνεχίζει να εξαρτάται απόλυτα από αυτήν. Αυτό δεν είναι αληθινή αγάπη. Ένας κηπουρός δεν δείχνει αγάπη όταν αφήνει το φυτό σε πολύ μικρή γλαστρούλα και του ρίχνει μία σταγόνα νερό μόνο για να συντηρείται. Έτσι, δεν το βοηθάει να γίνει μεγάλο φυτό. Αν το αγαπούσε θα το έβγαζε απ’ τη μικρή γλαστρούλα, θα το έβαζε σε μεγάλη, θα του έριχνε νεράκι και κοπριά για να μεγαλώσει και να βγάλει λουλούδια. Λοιπόν, δεν αγαπάμε πραγματικά. Είναι ψεύτικες αυτές οι αγάπες. Είναι αποτυχημένες απόπειρες να βρούμε κάποια αγάπη. 

Η αγάπη βρίσκεται μέσα από το βάθος της μετάνοιας. Βρίσκεται μέσα από την τήρηση των εντολών κι ας μας φαίνονται καμιά φορά ξερές, στεγνές. Γιατί νομίζουμε ότι τις εντολές τις τηρούν πάντα κάποιοι φαρισαίοι, κάποιοι τυπολάτρες. Όμως, ο άγιος Πορφύριος, αν δεν έκανε την προσευχούλα του πρωί και βράδυ, αν δεν έκανε τις λειτουργίες του κι όλα αυτά που είναι τύπος για τους πολλούς, θα έφτανε εκεί που έφτασε; Θα αγαπούσε εκστατικά τους ανθρώπους και τον Θεό; Αν δεν τηρούσε αυτούς τους τύπους ο άγιος Παΐσιος θα έλεγε «Να κόψω την καρδιά μου κομματάκια να τη μοιράσω σ’ όλο τον κόσμο»; Πώς, λοιπόν, εμείς θέλουμε να ζήσουμε την αγάπη με τον δικό μας τρόπο;

Δεν υπάρχει δικός μας τρόπος, αλλά ένας τρόπος, αυτός που μας έχει διδάξει ο ίδιος ο Θεός. Ο Χριστός, που ήταν η προσωποποίηση του νόμου, που ήταν πάνω από το νόμο και πολύ πριν από οποιοδήποτε νόμο, τήρησε κανόνες. Μπαίνει σε διαδικασία να κυοφορηθεί, γεννιέται και κάνει περιτομή. Είχε ανάγκη ο Χριστός –που ήταν η Διαθήκη η ίδια– να έχει επάνω Του το σημάδι της διαθήκης του Αβραάμ με τον Θεό; Όχι. Όμως, το έκανε. Είχε ανάγκη να πάει στο ναό στις σαράντα μέρες; Όχι. Όμως, το έκανε. Είχε ανάγκη να βαπτιστεί υπό του Ιωάννου στον ποταμό; Όχι, αλλά το έκανε. Είχε ανάγκη να πάει στη συναγωγή ο Χριστός; Όχι. Πήγε, όμως, γιατί δεν ήρθε να γκρεμίσει το νόμο αλλά να τον συμπληρώσει, να του δώσει πνεύμα για να μη μείνει άψυχος: «Ουκ ήλθον καταλύσαι αλλά πληρώσαι».

Αυτό διδάσκει και σε εμάς: «Να κάνετε και εσείς όσα πρέπει να κάνετε και θα έρθει το πνεύμα Μου μέσα σας και τότε θα καταλάβετε ότι πίσω από όλα αυτά πάλι Εγώ κρύβομαι». «Εν ταις εντολαίς», λέει ο άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος, «ευρήσετε ζωήν την αιώνιον». Ποιος είναι η Ζωή; Ο Χριστός. Το λέει στο ευαγγέλιο «Εγώ ειμί η Ζωή». Με άλλα λόγια, μέσα στις εντολές θα βρούμε τη Ζωή, δηλαδή, τον Χριστό. 

Ο Χριστός κρύβεται μέσα στις εντολές γι’ αυτό να προσπαθούμε να τις τηρούμε. Κι αν αποτυγχάνουμε, να το καταλαβαίνουμε και να ζητάμε συγγνώμη. Γιατί αν δεν το καταλαβαίνουμε, δεν θα ζήσουμε τη μετάνοια. Θα χάσουμε τον Χριστό, θα χάσουμε την αγάπη και θα φτάσουμε την ημέρα της Κρίσεως να πούμε ότι δεν δώσαμε φαγητό και νερό, δεν δώσαμε τίποτε γιατί δεν έβγαινε από μέσα μας να δώσουμε τίποτε. Μάθαμε μόνο να παίρνουμε ό,τι θέλουμε. 

Από το βιβλίο: π. Γεώργιος Σχοινάς, Η Καρδία μου ενώπιόν Σου. Αθήνα 2022, σελ. 138 (απόσπασμα από την ομιλία «Η Αγάπη και ο τρόπος να την αποκτήσουμε»).

Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ- ΝΗΠΙΟΤΗΤΑ: ΒΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΘΕΩΣΗ!

 π. Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος
Νηπιότητα: Βηματισμός προς την Θέωση 

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, ἀπό τήν ἱστοσελίδα floga.gr, ἐπάνω στό χωρίο τοῦ κατά Λουκᾶν Εὐαγγελίου, κεφάλαιο 10ο, στίχοι 16 ἕως 21, στά πλαίσια τῆς ἑρμηνείας πού ἔγινε στό κήρυγμα τῆς Κυριακῆς 18-10-2009.

Ἡ εὐαγγελική περικοπή πού ἀκούσαμε πρίν ἀπό λίγο ἀναγιγνώσκεται τιμητικῶς πως, διά τήν ἑορτή τοῦ Ἁγίου καί Ἀποστόλου Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ πού γιορτάζει σήμερα (18 Οκτωβρίου) ἡ Ἐκκλησία μας, πού σημαίνει ὅτι περιγράφει τό ἦθος τό ἀποστολικό. Ἀλλά πρέπει νά ὑπενθυμίσω -καί ἔχει πολύ μεγάλη σημασία γιά τίς ἑρμηνευτικές δυνατότητες καί προοπτικές αὐτῆς τῆς περικοπῆς- ὅτι τήν ἴδια περικοπή διαβάζουμε στήν ἑορτή τῶν Ἁγίων Ἀρχαγγέλων. Αὐτό ὑπάρχει σάν μιά σπουδαία δυνατότητα κατανοήσεως καί τῆς σχετίσεως τοῦ ἀποστολικοῦ ἤθους μέ τό ἦθος τῶν ἀγγέλων καί ἔτσι θά καταλάβουμε τήν περικοπή.

Τί εἶναι οἱ ἄγγελοι; Εἶναι οὐράνιες δυνάμεις, πού διακονοῦν καί λειτουργοῦν τόν Θεό. Τόν διακονοῦν στέλνοντας σέ μᾶς τά μηνύματά Του καί ταυτόχρονα Τόν λειτουργοῦν, πού σημαίνει [ὅτι] οἱ Ἀπόστολοι καί ὁ Ἀπόστολος καί Εὐαγγελιστής Λουκᾶς κάνουν τό ἴδιο πράγμα ἀκριβῶς: Γίνονται ἡ φωνή τοῦ Θεοῦ καί ὑπηρετοῦν τόν Θεό· καί φυσικά ἡ προοπτική τοῦ κειμένου πού ἀνοίγεται μπροστά μας ἀνοίγει αὐτό τόν δρόμο, πού εἶναι τό ἦθος τό ἀγγελικό καί τό ἀποστολικό, στή ζωή τοῦ καθενός μας. Ἀκριβῶς αὐτό νά δοῦμε, γιατί ἡ ἐπέκταση πιά τοῦ ἤθους τοῦ ἀγγελικοῦ καί τοῦ ἀποστολικοῦ στή ζωή τοῦ καθενός μας μᾶς ἀφορᾶ καί μᾶς ἐνδιαφέρει πάρα πολύ, γιατί κι ἐμεῖς κατ᾽ αὐτόν τόν τρόπο πρέπει νά λειτουργήσουμε.

Τί λέει ὁ Χριστός μας τώρα, ὁμιλώντας στούς μαθητές Του; Ξεκινάει μέ μιά φράση πού δηλώνει τήν ἑνότητα πού ἔχει μαζί τους καί τήν ἑνότητα τήν ὁποία ἔχει μέ τόν Πατέρα Του. Λέει: «Ὅποιος ἀκούει ἐσᾶς -πού ἐσεῖς τί ὁμιλεῖτε καί λέτε; Λέτε τόν λόγο μου- ἐμένα ἀκούει, καί ὅποιος δέν ἀκούει ἐμένα δέν ἀκούει τόν Πατέρα μου». Βλέπετε, ὑπάρχει μιά ἄμεση σχέση ἑνότητας· ἑνότητας καί ὑπακοῆς τῶν μαθητῶν -ἀκούω, ὑπακούω- καί ταυτόχρονα ἑνότητας καί ὑπακοῆς τοῦ Υιοῦ πρός τόν Πατέρα. Δηλαδή τά πάντα, ὅλα ἀνάγονται μέσα στή ζωή τῆς Ἁγίας Τριάδας. Ἐκεῖ ὑπάρχει ἑνότητα, ὑπάρχει ἀγάπη· καί ἀφοῦ ὑπάρχει αὐτό ἐκεῖ -ἔτσι εἶναι ὁ Θεός- αὐτό ὁ Θεός τό δίνει σέ μᾶς σάν δῶρο καί ἀποκτοῦμε μέ Ἐκεῖνον καί ὅλοι μας αὐτή τήν ἑνότητα τήν τριαδική. Ὑπάρχει ἡ ἀγάπη καί ἡ ἑνότητα. Μέσα ἀπό αὐτή τήν ἀγάπη καί τήν ἑνότητα πιά μποροῦμε νά λειτουργήσουμε τό πρῶτο βῆμα τό ἀποστολικό καί γιά νά μπορέσεις νά ἔχεις αὐτή τήν ἑνότητα καί τήν ἀγάπη, πρέπει νά ξεπεράσεις τά πάθη σου, ἄρα δίνεις μιά μάχη μέ τά πάθη σου.

Καί στέλνει ὁ Χριστός τούς Ἀποστόλους Του καί ἐμᾶς ὅλους γιά νά μποροῦμε νά ἐκφράσουμε στή ζωή τοῦ κόσμου τή φωνή Του καί τό ἦθος Του καί τό τί εἶναι Ἐκεῖνος καί αὐτή εἶναι ἡ ὀφειλή μας καί τό καθῆκον μας· ὅπως στέλνει τούς μαθητές Του στέλνει καί μᾶς. Καί πᾶνε οἱ μαθητές Του καί χαίρονται ὅταν βλέπουν πού τά πνεύματα ὑποτάσσονται σέ αὐτούς καί πᾶνε χαρούμενοι καί λένε στόν Χριστό: «Ξέρεις, τά πνεύματα ὑποτάσσονται σέ μᾶς». Πολύ μεγάλη ἱστορία! Σάμπως καί ἔκαναν κάτι ἰδιαίτερο οἱ μαθητές; Ἁπλῶς ἀγάπησαν τόν Χριστό καί ἀκολούθησαν τίς πρῶτες διδαχές Του. Γιατί τά πνεύματα ὑποτάσσονται σέ αὐτούς; Κι ὁ Χριστός ἀπαντάει: «Μή χαίρεστε γι᾽ αὐτό», λέει. «Γι᾽ αὐτό νά μή χαίρεστε. Νά χαίρεστε γιατί τά ὀνόματά σας γράφτηκαν στόν οὐρανό». Νίκησαν τά δαιμόνια καί τά δαιμόνια σ᾽ αὐτούς ὑποτάσσονται; Εἶναι γιατί πρῶτα νίκησαν τά πάθη τους. Καί ἐπειδή νίκησαν τά πάθη τους, ἀπέκτησαν ἦθος χριστοειδές καί θεοειδές πᾶνε στόν κόσμο κι εἶναι σάν τόν Θεό καί ἐπειδή ἡ ἀγάπη νικάει ὁτιδήποτε καί ἐπειδή ἀκριβῶς κι ἡ κόλαση τοῦ διαβόλου εἶναι ἡ παρουσία τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, αὐτή ἀκριβῶς ἡ νίκη πάνω στά πάθη τούς κάνει νά νικήσουν καί τά δαιμόνια. Δέν εἶναι ἕνα ἀνεξάρτητο διακόνημα καί ἕνα ἀνεξάρτητο ἐπίτευγμα νά κάνουν αὐτό τό πράγμα. Ὅποιος στρέφεται στόν Χριστό, ὅποιος ἀγαπάει τήν Ἀγάπη, ὅποιος γίνεται σάν τόν Χριστό, σάν τήν Ἁγία Τριάδα καί ἔχει ἑνότητα, νικάει ὁτιδήποτε κακό. Δέν εἶναι μιά ἰδιαίτερη πάλη καί μιά ἀγωνία.

Γι᾽ αὐτό νά χαίρεστε λοιπόν, γιατί νικήσατε τά πάθη σας, καί μέσα ἀπό τή νίκη τῶν παθῶν γράφονται τά ὀνόματά σας στόν οὐρανό. Καί φυσικά προσθέτει ὁ Χριστός μετά λέγοντας, στούς μαθητές Του τό λέει, ἀλλά μέ τόν δικό Του τρόπο στρεφόμενος στόν Πατέρα Του -γιά νά προσδιορίσει ὁριστικά αὐτό τό ἦθος τό ἀποστολικό, τό ὁποῖο περνάει στό πρόσωπό μας καί στή ζωή μας- κάνει μιά σύντομη προσευχή στό τέλος καί λέει: «Σέ εὐχαριστῶ Πατέρα μου γιατί αὐτά δέν τά ἔμαθες καί δέν τά ἔδειξες στούς σοφούς καί τούς συνετούς τοῦ κόσμου αὐτοῦ», δηλαδή αὐτούς πού εἶναι ἐγωιστές καί προσπαθοῦν τόν κόσμο νά τόν κυβερνήσουν ὄχι μέ τήν ἑνότητα, ὄχι μέ τήν ἀγάπη, ὄχι μέ τό ἦθος τό τριαδολογικό, ἀλλά πᾶνε νά νικήσουν τά δαιμόνια μέ τά δαιμόνια, ὄντες δαίμονες». Καί λέει: «Εὐχαριστῶ Πατέρα μου, γιατί σέ αὐτούς τούς συνετούς καί τούς φρονίμους, δηλαδή στούς ἐγωιστές τοῦ κόσμου, δέν τούς τά ἔδειξες αὐτά τά πράγματα. Καί σέ ποιούς τά ἔδειξες; Στά “νήπια”, δηλαδή στούς ταπεινούς» καί μᾶς καλεῖ σέ μιά νηπιότητα, σέ μιά κάθαρση τῶν παθῶν, μιά ἀλλαγή τῆς νοοτροπίας τῆς ζωῆς μας, ὅπου τό καθετί δαιμονιῶδες, τό ὁποῖο δέν ἐκφράζει ἀγάπη καί ἑνότητα, καταλύει τόν κόσμο καί τόν διαλύει. Καί τότε γινόμαστε νήπιοι καί τότε προσομοιάζουμε κατά χάρη στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί τότε προσομοιάζουμε καί στίς οὐράνιες δυνάμεις καί στούς Ἀποστόλους καί στόν σήμερα τιμώμενο Ἀπόστολο.

Ἄρα τό κείμενο πού ἀκούσαμε εἶναι συγκλονιστικό, γιατί ἀφορᾶ τόν βηματισμό τῆς ζωῆς μας καί ὄχι μόνο αὐτό, δέν εἶναι ἁπλῶς τό ἦθος «τί κάνουμε ἐμεῖς»· εἶναι τό τί ἀφήνουμε στά γύρω μας, τό τί πατήματα, τό τί ἴχνη ἀφήνουμε στό περιβάλλον μας. Μπαίνει ἕνα ἦθος ἀποστολικό, ἀγαπητικό, ἑνότητας, νίκης κατά τῶν δαιμόνων, πού σημαίνει νίκης κατά τῶν παθῶν ἤ μπαίνουμε στόν κόσμο ὡς δῆθεν ἔξυπνοι καί συνετοί καί φρόνιμοι γιά νά κερδίσουμε μέ τά δικά μας ἐπιτεύγματα καί τόν ἐγωισμό μας τόν κόσμο; Καί ἐδῶ ὅλα καταλύονται καί ἐδῶ ὁ Χριστός καλεῖ ὅλους μας σέ μιά νηπιότητα.

Τιμοῦμε, λοιπόν, σήμερα τόν Ἀπόστολο καί Εὐαγγελιστή Λουκᾶ. Ταυτόχρονα, ἔμμεσα, τιμήσαμε τούς ἀγγέλους. Ταυτόχρονα, ἔμμεσα καί ἄμεσα, τιμοῦμε ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν αὐτή τή νηπιότητα· καί ταυτόχρονα ἀνοίγουμε μιά ἄλλη προοπτική στόν κόσμο: Τήν προοπτική πού ἡ φωνή μας νά γίνει φωνή τοῦ Θεοῦ, τά πατήματά μας νά γίνουν πατήματα τοῦ Θεοῦ πάνω στόν κόσμο καί ἡ παρουσία μας νά γίνει παρουσία ἀποστόλου.

(Πηγή: floga.gr)

Π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΣ: Ο ΕΡΧΟΜΟΣ ΤΗΣ ΧΑΡΙΤΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ!

 

π. Συμεών Κραγιόπουλος
Ο ερχομός της χάριτος του Αγίου Πνεύματος 

Ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, που σήμερα τελούμε τη μνήμη του, ομιλεί για τη μετάνοια και επανέρχεται σ’ αυτό το θέμα, αλλά και πάλι δεν σταματά σ’ αυτό. Η απόδειξη ότι όντως κανείς μετενόησε, ότι όντως έκλαψε, ότι όντως έγινε αυτό το μακελειό – με την καλή έννοια – μέσα στην ψυχή του, είναι ότι πάλι λαμβάνει το Πνεύμα το Άγιο, τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, που έχασε με τις αμαρτίες του από τότε που βαπτίστηκε. Αυτό είναι που τονίζει ο άγιος, και δεν μπορεί ο εαυτός του να ησυχάσει. Αυτό βλέπουμε στους αγίους.

Εμείς εύκολα βολευόμαστε, εύκολα αισθανόμαστε τακτοποιημένοι. Μπορεί να έχουμε αναισθησία, πάθη στην ψυχή μας και να τα αφήνουμε έτσι. Μπορεί να υπάρχει αμετανοησία, όγκος υπερηφανείας στην ψυχή μας, και να τα αφήνουμε έτσι. Μπορεί καθόλου να μην έχουμε αίσθηση του φωτός του Θεού, της χάριτός του, και να τα αφήνουμε έτσι.

Κάθε άγιος, αλλά ιδιαιτέρως ο άγιος Συμεών, δεν μπορεί να το αφήσει έτσι αυτό το πράγμα. Δεν αναπαύεται. Και όπως παραστατικά αναφέρει ο ίδιος, καμιά φορά ένιωθε να τον χάνει τον Χριστό – αυτό το επέτρεπε ο Χριστός, ακριβώς για να τον κάνει να ζωντανέψει πιο πολύ, να ενεργοποιηθεί, να τρέξει πιο πολύ – και λέει: «Όπως ο σκύλος κυνηγάει τον λαγό, και μια κρύβεται ο λαγός, μια φαίνεται, έτσι κι εγώ τρέχω πίσω σου, και οδύρεται και κλαίει η ψυχή μου, καθώς σε χάνω από τα μάτια μου και δεν σε βλέπω. Και ξανά φαίνεσαι λίγο και πάλι χάνεσαι».

Ο άγιος όμως δεν λέει αυτό: «Τι να κυνηγώ και τι να ψάχνω και τι να τρέχω;», και να σταματήσει, όπως θα κάναμε εμείς, που δεν μας πολυνοιάζει. Όχι· τρέχει. Τα λέει παραστατικά, μόνο και μόνο για να δείξει αυτό το τρέξιμο της ψυχής του, αυτή την αγωνία, αυτόν τον καημό της ψυχής του, τον πόθο του. Όπως είπα, κάτι κεντρίζει την ψυχή των αγίων και δεν τους αφήνει να ησυχάσουν. Μια μέθη μέσα στην ψυχή, που δεν τους αφήνει να ξενοιάσουν, μια γλυκάδα, που τους κάνει σαν να είναι – πώς να πούμε; – έξω από τις συνηθισμένες καταστάσεις του βολέματος και της τακτοποιήσεως, που ζούμε εμείς.

Ο άγιος Συμεών, λοιπόν, αυτό κηρύσσει, αυτό διδάσκει, γι’ αυτό φωνάζει. Ο ίδιος το ζει αυτό το πράγμα, την παρουσία μέσα του της χάριτος, και φωνάζει και άλλοι να κάνουν ό,τι χρειάζεται για να το αποκτήσουν. Βαπτιστήκαμε, αλλά εφόσον αμαρτήσαμε, πάει· χάθηκε εκείνη η χάρη. Ό,τι έγινε, έγινε. Τώρα χρειάζεται δεύτερο βάπτισμα. Και δεν μιλάει για ένα επαναλαμβανόμενο δεύτερο βάπτισμα, αλλά για το ότι χρειάζεται να έρθει και να παραμείνει η μετάνοια, να μείνει αυτή η κατάσταση και να μη φύγει ξανά από την ψυχή. Δηλαδή, συναισθάνθηκε την κατάστασή του κανείς, συνετρίβη, μετενόησε, επέστρεψε στον Θεό με όλη τη δύναμη της ψυχής του, και ως απόδειξη ότι όντως μετενόησε, ότι όντως έγινε το δεύτερο βάπτισμα, ότι τον δέχθηκε ο Θεός, έλαβε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Ενώ αυτά τα διαβάζουμε, τα ακούμε, τα ξέρουμε, έχουμε και μια κάποια προσωπική πείρα – ο Θεός, δηλαδή, όλο και βρίσκει έναν τρόπο, όσο ανάξιοι κι αν είμαστε, κάτι να δώσει για να μας γλυκάνει – είναι απορίας άξιον πώς ησυχάζουμε και ούτε μας νοιάζει αν πράγματι μετενόησε η ψυχή μας, αν πράγματι βαπτίστηκε εν Πνεύματι Αγίω, αν βρήκε τη χάρη του Θεού, αν ζει η ψυχή μας, αν υπάρχει μέσα της η ζωή και το φως του Χριστού.

Υποθέτω – δεν χρειάζεται πολύ να βασανίσουμε το μυαλό μας για να το σκεφθούμε – ότι ο άγιος Συμεών, καθώς τον γνωρίζουμε μέσα από τα γραπτά του, απόψε, που γιορτάζουμε τη γιορτή του και αύριο όλη την ημέρα, αλλά και κάθε μέρα, αυτά θα ήθελε να μας πει: «Τι σας ωφελεί που πάτε κι έρχεστε στον ναό, στις ακολουθίες; Τι σας ωφελεί που έχετε εξωτερικά ένα σχήμα χριστιανικό; Τι σας ωφελούν όλα αυτά, αν μέσα σας βράζουν τα πάθη, αν μέσα βαθιά στην ψυχή δεν έφθασε ακόμη η μετάνοια και δεν “βαπτίστηκε” η ψυχή βαθιά μέσα δια της μετανοίας, αλλά και δια της ελεύσεως της χάριτος του Αγίου Πνεύματος;»

Νομίζω, όπως το βλέπουμε στη ζωή των αγίων, ο Θεός από κανέναν δεν στερεί τη χάρη. Ίσα-ίσα, όπως λένε οι άγιοι, ο Θεός πολύ περισσότερο θέλει να δώσει τη χάρη του στον καθένα μας, από ό,τι επείγεται να γεννήσει η γυναίκα που έφτασε η ώρα της και θέλει να γεννήσει το συντομότερο. Τι αναποδιά, τι αντίσταση, τι κρυάδα, τι αναισθησία πρέπει να υπάρχει στον καθένα μας, σ’ εμάς τους καλούς χριστιανούς – που τάχα είμαστε καλοί – τι πρέπει να συμβαίνει, για να μη δίνει ο Θεός τη χάρη ως δεύτερο βάπτισμα, ενώ τόσο πολύ θέλει να τη δώσει!

Λίγο να ανησυχήσουμε, λίγο να ταρακουνηθούμε, λίγο να έρθει καημός μέσα μας και να μην ησυχάζουμε, έως ότου να πραγματοποιηθεί αυτό το βάπτισμα, δηλαδή η πλήρης και τέλεια μετάνοια μέσα στην ψυχή μας και ο ερχομός της χάριτος του Αγίου Πνεύματος. Δεν πρέπει να ησυχάσουμε. Τελείωσε· να μη φύγουμε έτσι από τον κόσμο αυτόν.

Από το βιβλίο: π. Συμεών Κραγιοπούλου, “Θέλεις να αγιάσεις;”, Οκτώβριος, Πανόραμα Θεσσαλονίκης, 2018, σελ. 161.

Π. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ: ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟ ΤΗΣ ΥΨΩΣΕΩΣ- "Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ, ΤΟ ΑΙΩΝΙΟΝ ΚΑΥΧΗΜΑ ΜΑΣ"!

 π. Αθανάσιος Μυτιληναίος
Κυριακή προ της Υψώσεως: «Ο Σταυρός του Χριστού, το αιώνιον καύχημά μας»

[Γαλ. 6, 11-18]
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του μακαριστού γέροντος που εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Στομίου Λαρίσης στις 10-9-2000.

Στις 14 Σεπτεμβρίου, αγαπητοί μου, η Εκκλησία μας εορτάζει την παγκόσμιον Ύψωσιν του Τιμίου Σταυρού. Αυτό σημαίνει ότι μετά την εύρεσή του από την βασιλομήτορα Αγίαν Ελένην, υψώθ`1η από του άμβωνος ο ευρεθείς Τίμιος Σταυρός, υπό του τότε Πατριάρχου.

Η Εκκλησία μας για να προσδώσει αίγλην και τιμήν, θεώρησε την εορτήν του Τιμίου Σταυρού ως έναν αντίλαλον της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και της Μεγάλης Παρασκευής. Γι΄ αυτό νηστεύομε την ημέρα αυτή. Όλοι το γνωρίζομε. Ακόμη έθεσε την εορτήν της Μεταμορφώσεως 40 ημέρες προ της Υψώσεως. Είναι 40 ημέρες. Και δημιουργεί έναν αντίλαλο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Καινή Διαθήκη γράφει ότι η Μεταμόρφωσις έγινε ολίγον προ του Πάθους. Δηλαδή λίγες ημέρες προ της 15ης του μηνός Νισσάν, δηλαδή στα μέσα περίπου του Φεβρουαρίου ή του Μαρτίου. Ακόμη η Εκκλησία όρισε δυο Κυριακές, η μία προ και η άλλη μετά, με υμνολογικό και ευαγγελικό περιεχόμενο σχετικό με τον Τίμιον Σταυρόν. Έτσι οι δύο αυτές Κυριακές, εκ των οποίων η πρώτη είναι σήμερα, στέκονται σαν στήλες τιμής και συνοδείας της μεγάλης εορτής.

Αν ερωτήσετε γιατί όλα αυτά, η απάντησις είναι ότι όλη η θεολογία της αγάπης του Θεού για τον άνθρωπο κορυφώνεται εις την σταυρική θυσία του Χριστού. Όπως το ακούσαμε και εις την σημερινή ευαγγελική περικοπή: «Οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον –τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός τον κόσμον ή τόσο αγάπησε ο Θεός τον κόσμον–, ὥστε τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν –ώστε εκείνος ο οποίος πιστεύει εις αυτόν– μὴ ἀπόληται, ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον». Εκείνο το «οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον», αυτό το «οὕτω» είναι απροσμέτρητον.

Ακόμη, το κέντρον του Ευαγγελίου είναι ο Σταυρός του Χριστού. Είναι το κέντρον της πνευματικής ζωής, ο Τίμιος Σταυρός. Το κέντρον, το υπογραμμίζω και το ξαναλέγω, της πνευματικής ζωής. Εάν δεν βάλεις στη ζωή σου ως κέντρον τον Τίμιον Σταυρόν, είναι αδύνατον να κατανοήσεις και πολύ περισσότερο να βιώσεις την πνευματική ζωή. Αυτά που εμείς –επιτρέψατέ μου- όπως ζούμε πνευματική ζωή, επιτρέψατέ μου, πασαλείμματα είναι. Δεν αποτελούν πραγματικά την πνευματική ζωή. Γιατί απλούστατα πολλές φορές απ’ όλα αυτά λείπει η έννοια του Σταυρού. Αν αφαιρεθεί ο Σταυρός ή το περί Σταυρού κήρυγμα, τότε δεν έχομε σωτηρία. Γι΄ αυτό γράφει ο Απόστολος Παύλος εις την Α΄ προς Κορινθίους επιστολή του: «Ὁ λόγος γὰρ  ὁ τοῦ σταυροῦ –λόγος θα πει κήρυγμα. Δηλαδή το κήρυγμα του Σταυρού–τοῖς μὲν ἀπολλυμένοις μωρία ἐστί  –για εκείνους οι οποίοι τελικά μένουν αμετανόητοι και οι οποίοι βεβαίως θα χαθούν, δεν θα σωθούν, γι’ αυτούς ο Τίμιος Σταυρός είναι μωρία: «Πώς είναι δυνατόν ένας Ενανθρωπήσας Θεός να σταυρώνεται;»·  και μάλιστα δια τους Εβραίους, λέγει, ότι είναι σκάνδαλον. Διότι αν είναι ο Γιαχβέ, δηλαδή ο Κύριος, ο Κύριος της δόξης, ο Άγιος του Ισραήλ, όπως τον είδε καθήμενον επί θρόνου αιωρουμένου ο προφήτης Ησαΐας, πώς είναι δυνατόν ποτέ να φθάσει εις τον Σταυρόν; Άρα δεν είναι. Αυτό είναι σκάνδαλο εις τους Εβραίους, που δεν τους αφήνει να επιστρέψουν εις Χριστόν)· τοῖς δὲ σῳζομένοις ἡμῖν δύναμις Θεοῦ ἐστι – αλλά για εκείνους οι οποίοι πιστεύουν, σώζονται, γι’ αυτούς είναι ο Τίμιος Σταυρός, είναι δύναμις–». Και έκφρασις βεβαίως της αγάπης του Θεού Πατρός, και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, του Αγίου Τριαδικού Θεού δηλαδή.

Δια του Σταυρού, αγαπητοί μου, επανερχόμεθα εις τον απωλεσθέντα Παράδεισον· που είναι το σύμβολον της αρνήσεως του κόσμου, γιατί ο κόσμος εσταύρωσε τον Χριστόν. Κι εμείς λοιπόν, αν αποδεχόμεθα τον Σταυρόν, ουσιαστικά μένομε στην άρνηση του κόσμου.

Είναι και το σύμβολον της ασκήσεως ο Τίμιος Σταυρός. Δεν λέει ο Απόστολος στους Φιλιππησίους ότι μερικοί Χριστιανοί, «ὧν ὁ Θεὸς ἡ κοιλία», «που η κοιλιά τους», λέει, «είναι ο Θεός τους, δηλαδή τι θα φάμε, τι θα πιούμε και πώς θα αφροδισιάσουμε», και τους αποκαλεί αυτούς «ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ». Γιατί; Γιατί απλούστατα απέρριψαν την άσκηση και συνεπώς τον Τίμιον Σταυρόν.

Ακόμα, ο Τίμιος Σταυρός του Χριστού είναι το δένδρον της ζωής. Ενθυμείστε ότι στον Παράδεισον ο Θεός, λέγει, εφύτευσε δύο δέντρα. Ο Παράδεισος, σας υπενθυμίζω, ήταν επάνω εις την Γην. Η λέξις Παράδεισος είναι περσική και θα πει «μεγάλος κήπος». Και ήτο μεταξύ των δύο ποταμών του Ευφράτου και του Τίγρητος. Λοιπόν, εφύτευσε, λέει, εκεί ο Θεός, δύο δέντρα. Το ένα δένδρον ήταν της γνώσεως του καλού και του κακού. Το άλλον δένδρον ήταν της ζωής. Και είπε εις τους πρωτοπλάστους: «Δεν θα δοκιμάσετε από το δένδρον της γνώσεως». Εκείνοι απατηθέντες από τον διάβολον, εδοκίμασαν, παρά την ειδοποίηση του Θεού ότι «ἐν ᾗ ἡμέρᾳ φάγεσθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε». Και τους εξεδίωξε ο Θεός από τον Παράδεισον. Ήταν μία περιοχή αυτή. Όλο το υπόλοιπον του πλανήτου μας ελέγετο Γη. Το τμήμα αυτό ελέγετο Παράδεισος. Σύμβολον της Βασιλείας του Θεού. Σήμερα εκεί πηγαίνομε. Είναι το σημερινό Ιράκ, αν το θέλετε. Σύμβολον. Το ένα δένδρον, που εξαπατήθηκαν και έφαγαν τον καρπόν, τους οδήγησε εις τον θάνατον. Η αγάπη του Θεού τούς εξεδίωξε για να μην εγγίσουν από το δένδρον της ζωής. Γιατί τότε το κακόν, όπως λένε οι Πατέρες, θα εγίνετο αθάνατον. Έτσι επεφύλαξε τον καρπόν του δένδρου της ζωής για αργότερα.

Και ποιο είναι το δένδρον της ζωής; Είναι, αγαπητοί μου, ο Ιησούς Χριστός. Ή, αν θέλετε, είναι ο Σταυρός. Και όπως εκεί εκρέμοντο οι καρποί του δένδρου της ζωής, έτσι εδώ κρεμάται ο Χριστός. Εάν λοιπόν τώρα φάμε τον καρπόν εκείνου του δένδρου και παίρνομε εντολή, εάν δεν δοκιμάσομε από τον καρπόν αυτόν του δένδρου της ζωής, αμαρτάνομε. Είναι το αντίθετο από ό,τι ήταν τότε. Δηλαδή τι είναι ο καρπός; Το σώμα και το αίμα του Χριστού. Και με αυτό έχομε την ζωήν, την αιώνιον ζωήν.

Είδατε λοιπόν όλα αυτά πώς προτυπώθηκαν, πώς προπαρασκεύσαν τον άνθρωπο αλλά και τον ερχομό του Υιού του Θεού με την Ενανθρώπηση εις τον κόσμον αυτόν. Πρέπει λοιπόν τώρα για να ζήσουμε, να φάμε τον καρπόν του δένδρου της ζωής· που ξαναλέγω είναι ο Τίμιος Σταυρός, επί του οποίου είναι ο Χριστός· το σώμα Του και το αίμα Του.

Μία τέτοια γνώσις περί του Τιμίου Σταυρού, ό,τι είπαμε, μας αποκαλύπτει το μέγεθος της αγάπης του Θεού. Και είναι το κλειδί της επανεισόδου μας εις την Βασιλείαν του Θεού. Έτσι ξαναγυρίζομε πίσω εις την Βασιλείαν του Θεού. Αλλά η Βασιλεία του Θεού είναι πολύ καλυτέρα και πολύ ευτυχεστέρα απ΄ ό,τι ήτο ο αρχαίος Παράδεισος. Δηλαδή είναι το βασίλειον της αθανασίας και της αφθαρσίας· που λέει ο Απόστολος Παύλος στους Γαλάτας το εξής: «Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, δι’ οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται κἀγὼ τῷ κόσμῳ». «Σε μένα», λέει, «μη γένοιτο να καυχηθώ για οτιδήποτε. Η καύχησίς μου είναι ο Τίμιος Σταυρός», λέγει ο Παύλος· «που επί του Σταυρού απέθανε ο Ιησούς Χριστός, ο Κύριός μου», που λέει ο Παύλος. Δια του οποίου Σταυρού, «ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται κἀγὼ τῷ κόσμῳ». «Για τον κόσμο; Έχω πεθάνει. Δεν είμαι ζωντανός για τον κόσμο». Εννοείται «κόσμος», το κοσμικόν φρόνημα. Αυτό που κατακεραυνώνει στην προς Φιλιππησίους, που σας είπα προηγουμένως, «ὧν ὁ Θεὸς ἡ κοιλία» και δεν βαριέσαι και… Όχι. «Το φρόνημα της σαρκός, το φρόνημα του κόσμου, να σκέπτομαι δηλαδή κοσμικά, αυτό, για μένα τον Παύλο, έχει πεθάνει. Κι εγώ έχω πεθάνει για τον κόσμο». Πολύ σπουδαίο αυτό. Μας ανοίγει τον δρόμο να ζήσουμε κι εμείς ακριβώς το ίδιο. Ώστε το καύχημα του Παύλου και μάλιστα το μοναδικό καύχημα του Παύλου είναι ο Σταυρός του Χριστού. Ο σταυρωμένος Χριστός! Γιατί, ξέρετε, ντρεπόμαστε πολλές φορές να πούμε ότι λατρεύομε έναν εσταυρωμένον Θεόν.

Ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, στις Κατηχήσεις του, συγκεκριμένα στην 13η Κατήχησή του, αναφέρεται εις τον Τίμιον Σταυρόν. Μπορούμε από εκεί να πάρομε μία μικρή επιλογή, τι λέγει δια τον Τίμιον Σταυρόν. Προσέξατε. Γράφει: «Καύχημα μὲν τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας καὶ πᾶσα πρᾶξις Ἰησοῦ, καύχημα δὲ καυχημάτων ὁ σταυρός– Κάθε πράξη του Ιησού, για την Εκκλησία είναι καύχημα. Αλλά το καύχημα των καυχημάτων είναι ο σταυρός». Και παρατηρεί ότι γι΄ αυτό ο Παύλος, παρατηρεί ο άγιος Κύριλλος, έλεγε ότι το καύχημά του ήταν ο σταυρός. Και σημειώνει ακόμα: «Καὶ μὴ θαυμάσῃς εἰ (εάν) κόσμος ὅλος ἐλυτρώθη. Οὐ γὰρ ἦν ἄνθρωπος ψιλός, ἀλλὰ υἱὸς θεοῦ μονογενής, ὁ ὑπεραποθνήσκων». «Και μην απορήσεις γιατί τούτο σου λέγω, εάν ελυτρώθη», λέει, «όλος ο κόσμος δια του Σταυρού, γιατί απλούστατα, Εκείνος που εσταυρώθη, δεν ήτο ψιλός άνθρωπος-το «ψι» με γιώτα, ξαναλέγω-, δηλαδή γυμνός, σκέτος άνθρωπος. Αλλά τι ήταν; Ο Υιός του Θεού, που ενηνθρώπησε ο μονογενής, ‘’ὁ ὑπεραποθνήσκων’’. Αυτός ο Οποίος πεθαίνει για όλους».

Ακόμη γράφει ο άγιος Κύριλλος: «Μὴ τοίνυν ἐπαισχυνώμεθα τῷ σταυρῷ τοῦ σωτῆρος, ἀλλὰ μᾶλλον ἐγκαυχώμεθα». Δηλαδή «μην ντρεπόμαστε τον σταυρόν του Χριστού· αλλά μάλλον να έχομε καύχημα». Είδατε πώς τα πράγματα αλλάζουν; Είδατε πώς ο διάβολος κατάφερε να κάνομε τον σταυρό μας κρυφά, για να μη μας βλέπουν οι άλλοι και πουν ότι …χμ, ότι είμαστε Χριστιανοί. Μα, δεν βαφτίστηκες; Δεν είσαι Χριστιανός; Γιατί κρύβεις την ιδιότητά σου αυτή; Κι όπως και πρόσφατα σας το είπα και πολλές φορές σας το έχω πει, όταν περνούν από κάπου, μία Εκκλησία, κάνουν τον σταυρό τους κάτω από το σακάκι τους. Κλήθηκες, αγαπητέ μου, σε ένα διπλωματικό τραπέζι, που είναι…, ε, όποιοι είναι εκεί; -αυτοί, βέβαια, άλλοι πιστεύουν, άλλοι δεν πιστεύουν-, εσύ να κάνεις τον σταυρό σου κι έτσι να αρχίζεις να τρως. Επήγες στο εστιατόριο; Ποιος κάνει τον σταυρό του στο εστιατόριο; Αλλά γιατί; Την ευεργεσία τη δεχόμεθα, δηλαδή το φαγητό, την ομολογία την αρνούμεθα. Αυτό δεν είναι ασυνεπές, ανακόλουθον; Τι θα κάνομε; Θα κάνομε τον σταυρό μας. Και θα πούμε και την ευχή. Το «Πάτερ ἡμῶν» φερ’ ειπείν, αν πήγαμε μεσημέρι. Έτσι λέγει ο άγιος Κύριλλος, ότι πρέπει να μην ντρεπόμεθα τον Τίμιον Σταυρόν, αλλά πρέπει δια του Τιμίου Σταυρού να ομολογούμε τον Χριστόν. Και συνεχίζει:

«Ὁμολογῶ τὸν σταυρόν, ἐπειδὴ οἶδα τὴν ἀνάστασιν -λέγει ο άγιος Κύριλλος: «Ομολογώ τον Χριστόν, δεν ντρέπομαι. Γιατί; Γιατί ακολούθησε η Ανάστασις»-· Εἰ γὰρ σταυρωθεὶς ἀπέμεινεν, οὐκ ἂν ἴσως ὡμολόγησα, συνέκρυψα γὰρ ἂν τάχα τῷ ἐμῷ διδασκάλῳ –«Γιατί εάν δεν είχε αναστηθεί, τότε πιθανώς να μην ομολογούσα και να ντρεπόμουνα, γιατί ο Διδάσκαλος απέθανε επί του σταυρού». Και θεωρήθηκε βέβαια αφού μάλιστα σταυρώθηκε ανάμεσα σε δύο ληστάς, ίσως ίσως και αρχιληστής. Ποιος ξέρει πού, πώς; Αλλά αφού ακολούθησε η Ανάστασις, γιατί να κρύψω την ομολογία ότι πιστεύω εις τον Κύριον Ιησούν τον Εσταυρωμένον;-· ἀναστάσεως δὲ τὸν σταυρὸν διαδεξαμένης οὐκ ἐπαισχύνομαι διηγούμενος». «Αφού ακολούθησε», λέει, η Ανάσταση, «δεν ντρέπομαι να διηγηθώ την σταύρωσιν του Χριστού».

Συνεχίζει ο άγιος Κύριλλος: «Εἴ τις ἀπιστεῖ τῇ δυνάμει τοῦ σταυρωθέντος, ἐξεταζέτω τοὺς δαίμονας -Είναι ένα πολύ καλό επιχείρημα αυτό, έστω και έμμεσο. «Όποιος», λέει, «απιστεί εις την δύναμιν του Χριστού, να δει τι κάνουν απέναντι στον Χριστό οι δαίμονες». Ξαναλέγω είναι έμμεσος απόδειξις. Δεν θα ‘πρεπε εκεί να σταθούμε. Αλλά εν τοιαύτη περιπτώσει, κατά παραχώρησιν μπορούμε κι εκεί να σταθούμε-. Εἴ τις οὐ πιστεύει τοῖς λόγοις, πιστευέτω τοῖς φαινομένοις». «Όποιος δεν πιστεύει στα λόγια», του Ευαγγελίου εννοείται, «να πιστεύσει στα φαινόμενα». Τι δηλαδή; Όπως είναι το φαινόμενο του Πνευματισμού· που φυγαδεύονται οι δαίμονες. Έχει συμβεί πολλές φορές. Μία κυρία, ένας κύριος, πάνε εις το μέντιουμ, στο πνευματιστικό τραπεζάκι. Κι εκεί – πω πω πω, φοβερό…- ας πούμε ότι είναι γυναίκα αυτή η οποία είναι μέντιουμ. Μέντιουμ θα πει μέσον, μεσάζων. Σου λέει αμέσως: «Κυρία μου, βγάλτε τον σταυρό που έχετε στον λαιμό σας». Γιατί; Γιατί την πληροφόρησαν οι δαίμονες ότι δεν θα της αποκαλύψουν τίποτα, εάν ο πελάτης της δεν βγάλει τον σταυρό. «Δεν είναι μία απόδειξις ότι εδώ οι δαίμονες πτήσσουσιν», λέει, «τρομάζουν, παίρνουνε δρόμο μπροστά εις τον Σταυρόν του Χριστού;». Ακόμη, όπως είναι τα μάγια, οι κακοτεχνίες του διαβόλου. Όλα αυτά δείχνουν, όταν πάμε τον Τίμιο Σταυρό, κεραυνώνουμε τους δαίμονες.

Όπως συνέβη κάποτε με εκείνον τον δαιμονισμένο ή τους δαιμονισμένους: «Τί ἐμοί καί σοί, Ἰησοῦ υἱέ τοῦ Θεοῦ». «Τι διαφορά υπάρχει ανάμεσα σε μας -Ποιους; Τους δαίμονες- και σε Σένα, που είσαι ο Υιός του Θεού;». Βλέπετε πώς τρομάζουν οι δαίμονες; Όχι τότε στο Ευαγγέλιο που είναι γραμμένο. Αλλά και τώρα σήμερα όπως σας εξήγησα. Να πας στη μάγισσα, θα σου πει να βγάλεις τον σταυρό σου ή ό,τι άλλο. Και συνεχίζει: «Πολλοὶ κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐσταυρώθησαν -ο άγιος Κύριλλος συνεχίζει-, «ἀλλ’ οὐδένα πτήσσουσιν οἱ δαίμονες». «Πολλοί», λέει, «σταυρώθηκαν στην οικουμένη, πολλοί». Ήταν εξάλλου ο ρωμαϊκός τρόπος εκτελέσεως των καταδίκων. Ρωμαϊκός. «Αλλά κανέναν», λέει, «απ’ αυτούς δεν φοβήθηκαν οι δαίμονες». «Τοῦ δὲ ὑπὲρ ἡμῶν σταυρωθέντος Χριστοῦ καὶ τὸ σημεῖον ἰδόντες μόνον τοῦ σταυροῦ πτήσσουσιν οἱ δαίμονες –Παίρνουν δρόμο και φεύγουνε. Μόνο τον σταυρό να δουν· όχι και τον Χριστόν». Όλα αυτά τι είναι; Και συνεχίζει: «Ἔπαθεν οὖν Ἰησοῦς κατὰ ἀλήθειαν ὑπὲρ πάντων ἀνθρώπων– Πράγματι, όταν λέει «κατὰ ἀλήθειαν», σημαίνει πράγματι πέθανε επί του Σταυρού. Δεν είναι φαινομενικός ο θάνατος επί του Σταυρού. Γι΄ αυτό και το λέει ο Απόστολος Παύλος· λέγει ότι «ἀπέθανεν ἐπί Ποντίου Πιλάτου», πραγματικά, προσέξτε· κατά τας γραφάς». Αυτό το πήραμε εμείς και το έχομε στο Σύμβολο της Πίστεως. Όπως το λένε οι γραφές. Πέθανε πραγματικά. «Οὐ γὰρ δόκησις ὁ σταυρός –«Δεν ήταν», λέει, «κατά φαντασίαν ο Σταυρός»–, ἐπεὶ δόκησις καὶ ἡ λύτρωσις –τότε θα ήταν κατά φαντασίαν και η σωτηρία. Οὐ φαντασιώδης ὁ θάνατος– «Δεν ήταν κατά φαντασίαν ο θάνατος»–, ἐπεὶ καὶ μυθώδης ἡ σωτηρία –«γιατί τότε θα ήταν και η σωτηρία μας ένας μύθος». Τὸ μὲν οὖν πάθος ἀληθές – Πράγματι πέθανε ο Χριστός επί του Σταυρού. Έτσι αληθεύει και η Ανάστασις–, ἀληθῶς γὰρ ἐσταυρώθη, καὶ οὐκ ἐπαισχυνόμεθα -Πράγματι πέθανε επί του Σταυρού και δεν ντρεπόμεθα να το πούμε-. Ἐσταυρώθη, καὶ οὐκ ἀρνούμεθα, ἀλλὰ μᾶλλον καυχῶμαι λέγων. κἂν γὰρ ἀρνήσωμαι νῦν, ἐλέγχει με οὗτος ὁ Γολγοθᾶς, οὗ πλησίον νῦν πάντες πάρεσμεν – «Αν αρνηθώ, θα με ελέγξει», λέει, «εδώ κοντά μου που είναι ο Γολγοθάς». Ξέρετε, ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, ήταν επίσκοπος Ιεροσολύμων, αυτά τα γράφει γύρω στο 350 μ.Χ. και λέει: «Να, εδώ κοντά μας είναι ο Γολγοθάς». Φοβερή παράδοσις, ότι πέθανε ο Ιησούς επί του Σταυρού κτλ. κτλ.- Ἐλέγχει με τοῦ σταυροῦ τὸ ξύλον –το οποίον είχε βρεθεί από την αγία Ελένη, μόλις 25 χρόνια πιο μπροστά. «Με ελέγχει», λέει, «το ξύλον του Σταυρού» τὸ κατὰ μικρὸν ἐντεῦθεν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ λοιπὸν διαδοθέν»· «που το κόψανε μικρά μικρά κομματάκια και το σκόρπισαν σε όλη την Οικουμένη». Σήμερα, το μεγαλύτερον τεμάχιον του Τιμίου Σταυρού βρίσκεται εις το Άγιον Όρος.

«Καὶ θέλεις γνῶναι σαφῶς, ὅτι δόξα ἐστὶ τῷ Ἰησοῦ ὁ σταυρός;– Θέλεις να δεις με σαφήνεια ότι ο Σταυρός αποτελεί δόξα του Ιησού;-. Αὐτοῦ ἄκουε λέγοντος– Άκουσε τι λέει ο Ίδιος– ἐλήλυθεν ἡ ὥρα, ἵνα δοξασθῇ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου –«Ήλθε η ώρα για να δοξασθεί ο υιός του ανθρώπου». Και το έλεγε στους μαθητάς Του λίγο πριν σταυρωθεί-. Βλέπεις πῶς δόξαν οἰκείαν οἶδε τὸν σταυρόν;». «Αναγνωρίζει ότι δόξα δική Του είναι ο σταυρός. Αν Εκείνος λοιπόν το θεωρεί δόξα, γιατί έκανε το θέλημα του Πατρός και δια του οποίου Σταυρού σώζει τον κόσμον, εγώ γιατί θα ντραπώ;».

Αγαπητοί, ο Απόστολος Παύλος γράφει: «Χριστῷ συνεσταύρωμαι»· ότι «Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστόν». Κι αν ο Σταυρός είναι η δόξα του Ιησού, τότε και όποιος σταυρούται με τον Ιησούν, συνδοξάζεται. Όλοι οι άγιοι κρατούσαν τον σταυρό. Και όλοι δοξάστηκαν. Δόξα μας λοιπόν είναι ο σταυρός του Χριστού.

Σήμερα, όπως σας είπα, πολλοί δυστυχώς, αρνούνται τον σταυρόν, γιατί αρνούνται τον Χριστόν. Έτσι η ομολογία μας και το καύχημά μας για τον Σταυρό του Χριστού, μας βάζει χρονικά στην εποχή του Παύλου και των πρωτομαρτύρων. Έκφρασις αυτής της δόξης και της καυχήσεως είναι το σημείον του σταυρού σωστά. Κάποιος προηγουμένως ήρθε εδώ και κοινώνησε, ένας κύριος, καρικατούρα σταυρού… Αγαπητοί μου, σωστά θα κάνομε τον σταυρό μας, σωστά. Ακούσατε; Σωστά. Έγινε καρικατούρα. Και γίνεται έτσι, πάντα κάπου να περικρύψουμε ότι εκάναμε τον σταυρό μας. Έτσι λοιπόν θα κάνουμε το σημείον του σταυρού ἐν παντί τόπῳ και χρόνῳ, μπροστά στα μάτια και των πιστών και των απίστων.

Έτσι, ας κλείσομε με τα σημερινά αποστολικά λόγια, που είπε ο Παύλος δηλαδή: «Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ – Σε τίποτα, μη γένοιτο, σε τίποτα δεν θα καυχηθώ, παρά μόνον εις τον σταυρόν του Χριστού-, δι’ οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται κἀγὼ τῷ κόσμῳ -δια του οποίου σε μένα ο κόσμος σταυρώθηκε και εγώ για τον κόσμο». Αμήν.

ΠΗΓΕΣ:

Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

http://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/omiliai_kyriakvn/omiliai_kyriakvn_848.mp3

(Μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος) 

alopsis.gr

ΠΡΩΤΟΠΡ. ΘΩΜΑΣ ΒΑΜΒΙΝΗΣ: ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΕΝΗ ΕΥΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΑΓΡΙΟΤΗΤΑ!

 Πρωτοπρ. Θωμάς Βαμβίνης
Νομοθετημένη ευγένεια και αγριότητα

Σάν κοινωνία εἴμαστε σέ καμπή. Αὐτό σημαίνει ὅτι ὑπάρχει ἀλλαγή πορείας, δηλαδή διαφοροποίηση ἀπό σημαντικές ἀρχές τῆς ζωῆς τοῦ παρελθόντος. Μέσα στήν ἀνθρώπινη ἱστορία, ἄλλωστε, ποτέ τά πράγματα δέν ἔμεναν στάσιμα. Ὑπῆρχε ἐξέλιξη. Ὁπότε οἱ καμπές καί οἱ διαφοροποιήσεις δέν εἶναι πάντα ἀνησυχητικές, γιατί μπορεῖ νά εἶναι βελτιώσεις πού καθιστοῦν καλύτερο ἀπό πολλές πλευρές καί αὐθεντικότερο τόν ἀνθρώπινο βίο. Θά ἦταν πολύ ὡραῖο νά συνέβαινε αὐτό καί στίς μέρες μας. Συμβαίνει ὅμως;

Ἐπισημαίνουμε μερικά ἐνδεικτικά στοιχεῖα. Μέσα στήν καθημερινότητα βλέπουμε ὅτι ἡ ἀγριότητα τοῦ ἤθους αὐξάνει ἀνησυχητικά τά ποσοστά της. Γίνεται διαβρωτική δύναμη πού ἐπιδρᾶ στήν γενική κατάσταση τῆς κοινωνίας. Τό νόημα τῆς ζωῆς ἐξαντλεῖται σέ ἐνδοκοσμικές δραστηριότητες καί ἀπολαύσεις· δέν ἔχει θεολογική προοπτική, δέν ἀφορᾶ αἰώνια ὕπαρξη. Ἔτσι, ἡ ζωή φαίνεται σάν νά μήν ἔχη καμμιά ἀξία, γι’ αὐτό «δι’ ἀσήμαντον ἀφορμήν» γίνονται φόνοι καί αὐτοκτονίες. Μέσα σ’ αὐτό τό κλίμα κάθε ἔκνομη δραστηριότητα πού ἀποβλέπει σέ μεγαλύτερο ὑλικό κέρδος, μεγαλύτερη δυνατή ἀπόλαυση ὑλικῶν ἀνέσεων καί ἡδονῶν, εἶναι ἕνας πειρασμός πού εὔκολα κυριεύει ὅσους δέν ἔχουν στέρεες ἠθικές καί πνευματικές βάσεις.

Ἡ εὐγένεια, στίς μέρες μας, ἔχει φθάσει σέ ἀκρότατα ἐπίπεδα νομοθετικῆς κατοχύρωσης μέ τήν μέριμνα γιά ὅλα τά ζῶα, ἀπό τά φίδια μέχρι τά λεγόμενα ζῶα συντροφιᾶς. Αὐτό εἶναι, πράγματι, κατάκτηση πολιτισμοῦ. Δέν ἀλλάζει ὅμως τό ἦθος τό ὁποῖο χρειάζεται ὑπόβαθρο πνευματικό, θεολογικό ἤ τουλάχιστον φιλοσοφικό, ἀπόσταγμα μιᾶς πείρας αἰώνων. Ὅμως τά παλαιά, τά «ἀπό αἰώνων», δέν ἑλκύουν τούς νέους βιαστικούς καί ἀνυπόμονους ἀνθρώπους.

Δέν μπορεῖ κανείς νά μήν κάνη κάποιες συγκρίσεις, γιά νά φανῆ πόσο ἀντιφατική κοινωνία εἴμαστε. Τά καθημερινά δελτία εἰδήσεων μᾶς ἐνημερώνουν μέ τήν μεγαλύτερη δυνατή λεπτομέρεια γιά εἰδεχθῆ ἐγκλήματα, γιά ἐγκληματικές ὁμάδες ἤ ὀργανώσεις μέ σκοπό τό παράνομο κέρδος, γιά τήν ὀπαδική, καί κάποιες φορές φονική, βία, γιά τήν βία στά σχολεῖα μεταξύ μαθητῶν, πού δείχνει πόσο σκληρά συμπεριφέρονται κάποια παιδιά σέ συνομηλίκους τους, ἀκόμη καί σέ ΑΜΕΑ, πού θά ἔπρεπε ἀπό ὅλους νά δέχονται ὄχι ἁπλά προστασία, ἀλλά τήν ἰσότιμη καλή σχέση καί ἐπικοινωνία. Μᾶς ἐνημερώνουν γιά αὐτοκτονίες νέων ἀνθρώπων στό ἄνθος τῆς ζωῆς τους, μέ τούς δρόμους ὅλους ἀνοιχτούς μπροστά τους, πού ἡ ψυχή τους, ὅμως, δέν ἔβλεπε ἀνοιχτούς ὁρίζοντες, ἀλλά ὑπαρξιακά τείχη, ἀπορρίψεις, ἀντιξοότητες, ὁπότε ἄκουσαν σάν διέξοδο καί ἐφάρμοσαν τίς μεθόδους αὐτοκτονίας πού δίδασκαν στό διαδίκτυο κάποιοι ἐπιτήδειοι, φονεῖς, δάσκαλοι. Πολλά πιθανῶς νά μπορεῖ ἀκόμη νά πῆ κάποιος μιλώντας γιά τήν σκοτεινή πλευρά τῆς κοινωνίας, ἡ ὁποία συνήθως εἶναι στό προσκήνιο τῆς καθημερινῆς ἐνημέρωσης. Θά ἀρκεσθοῦμε σ’ αὐτά καί θά παραθέσουμε γιά σύγκριση ὁρισμένα στοιχεῖα ἀπό τόν Νόμο 4830/2021 μέ τίτλο: «Νέο πλαίσιο γιὰ τὴν εὐζωία τῶν ζώων συντροφιᾶς…».

Στό πρῶτο ἄρθρο τοῦ νόμου διαβάζουμε: «Σκοπὸς τοῦ παρόντος εἶναι ἡ προστασία τῶν ζώων συντροφιᾶς καὶ ἡ ἐξασφάλιση τῆς εὐζωίας τους, ἡ ἐνίσχυση τῆς ὑπεύθυνης ἰδιοκτησίας τῶν ζώων συντροφιᾶς, ἡ θέσπιση σαφοῦς καὶ συνεκτικοῦ κανονιστικοῦ πλαισίου γιὰ τὴ διαχείριση τῶν ἀδέσποτων ζώων συντροφιᾶς καὶ στρατηγικῆς γιὰ τὴ δραστικὴ μείωση τοῦ ἀριθμοῦ τους μέσω προγραμμάτων υἱοθεσίας, μὲ ἀπαρέγκλιτη τήρηση τῶν κανόνων εὐζωίας τῶν ζώων».

Εἶναι πολύ χαρακτηριστική ἡ περιγραφή τοῦ ὅρου «εὐζωΐα» πού δίνει ὁ ἐν λόγω νόμος στήν 2η παράγραφο τοῦ 2ου ἄρθρου. Ἐκεῖ ὁρίζει:

«“Εὐζωία”: ἡ καλὴ φυσικὴ καὶ ψυχικὴ κατάσταση τοῦ ζώου σὲ σχέση μὲ τὶς συνθῆκες στὶς ὁποῖες διαβιοῖ καὶ πεθαίνει. Ἕνα ζῶο ζεῖ σὲ συνθῆκες εὐζωίας ἐάν: (α) ἔχει ἐξασφαλισμένο ἄνετο, ἀσφαλές, ὑγιεινὸ καὶ κατάλληλο κατάλυμα, προσαρμοσμένο στὸν φυσικὸ τρόπο διαβίωσής του, (β) δὲν ὑποφέρει ἀπὸ καταστάσεις, ὅπως πόνος, φόβος καὶ ἀγωνία καὶ (γ) εἶναι ἱκανὸ νὰ ἐκφράζει συμπεριφορές, οἱ ὁποῖες εἶναι σημαντικὲς γιὰ τὴν καλὴ φυσικὴ καὶ ψυχική του κατάσταση. Οἱ κανόνες εὐζωίας τῶν ζώων διασφαλίζουν τὶς ἀκόλουθες ἀρχές: i. Ἐλευθερία ἀπὸ τὴν πείνα καὶ τὴ δίψα, μὲ πρόσβαση σὲ τροφὴ καὶ νερό, κατάλληλα σὲ ποιότητα καὶ ποσότητα. ii. Ἐλευθερία ἀπὸ ἄσκοπη ταλαιπωρία καὶ καταπόνηση, μὲ ἀσφαλὲς καὶ καθαρὸ κατάλυμα στέγασης καὶ ἀνάπαυσης, ποὺ προστατεύει ἀπὸ ἀντίξοες καιρικὲς συνθῆκες. iii. Ἐλευθερία ἀπὸ πόνο, τραυματισμὸ καὶ ἀσθένεια, μὲ κατάλληλη φροντίδα καὶ κτηνιατροφαρμακευτικὴ περίθαλψη. iv. Ἐλευθερία ἀπὸ φόβο καὶ ἀγωνία, μὲ τὴν κατάλληλη συμπεριφορὰ καὶ μεταχείριση. v. Ἐλευθερία ἔκφρασης φυσιολογικῆς συμπεριφορᾶς, μὲ κατάλληλες συνθῆκες διαβίωσης καὶ κοινωνικοποίησης».

Εἶναι καταπληκτικό πῶς περιγράφονται στήν παραπάνω παράγραφο τό τί πραγματικά ἔχει ἀνάγκη ἕνας ἄνθρωπος, γιά νά ἔχη «πᾶσαν αὐτάρκειαν» καί νά διάγη, ὅπως εὐχόμαστε στήν θεία Λειτουρία τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, «ἤρεμον καί ἡσύχιον βίον». Βέβαια, ἡ εὐχή τῆς Ἐκκλησίας δέν σταματᾶ στόν «ἤρεμον καί ἡσύχιον βίον», διότι συμπληρώνει: «ἐν πάσῃ εὐσεβείᾳ καί σεμνότητι». Ὅμως αὐτοί πού ζοῦσαν μέ πᾶσα εὐσέβεια καί σεμνότητα, οἱ Ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας, παλαιοί καί σύγχρονοι, εἶχαν μεγάλη εὐαισθησία καί ἀγάπη γιά ὅλη τήν κτίση, λογική καί ἄλογη, μέ ζωή ἤ καί χωρίς ζωή, ὅπως τό χῶμα, οἱ πέτρες τό νερό τῆς θάλασσας. Παντοῦ ἔβλεπαν τήν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, γι’ αὐτό καί ἔκλαιγαν, ὅταν ἔβλεπαν ἕνα σκοτωμένο φίδι, ὅπως ὁ ὅσιος Σιλουανός ἤ ἔλεγαν παρόμοια μέ αὐτά πού ἔλεγε σέ μιά καταπληκτική προσευχή ὁ νέος ὅσιος Ἰουστῖνος ὁ Πόποβιτς: «Τὸ κάθε κτίσμα ἔχει τὴν καρδιά του. Καὶ ἡ καρδιὰ εἶναι μὲ τοῦτο καρδιά, γιατί ἀναστενάζει καὶ τείνει πρὸς Ἐσέ. Κύριε ἐλέησον!… Σ’ αὐτὸ τὸ λυπημένο κόσμο ὁ ἄνθρωπος δὲν ἔχει μεγαλύτερη ἀνάγκη ἀπὸ τὸ νὰ ἐλεηθεῖ πρώτιστα ἀπὸ Σένα. Κύριε ἐλέησον!… Μητέρα ἐλέησον!!! Φίλε ἐλέησον!!! Χορταράκι ἐλέησον!… Πουλάκι ἐλέησον!… Ὅλα τα ὄντα σ’ ὅλους τοὺς κόσμους: Ἐλεῆστε!!!…».

Ἔχοντας ὑπόψη τήν εὐαισθησία τῶν Ἁγίων ἀπέναντι στήν λογική καί ἄλογη κτίση, τήν ὁποία ἀγαποῦσαν χωρίς νά τήν εἰδωλοποιοῦν, ἔκλαιγαν γιά τά τραύματά της χωρίς νά ἐγκλωβίζονται σ’ αὐτήν, σημειώσαμε προηγουμένως ὅτι ἡ εὐγένεια στίς μέρες μέ τόν νόμο πού προαναφέραμε ἔχει ἰσχυρή νομοθετική κατοχύρωση. Ποῦ ὀφείλεται, ὅμως, ἡ συνεχιζόμενη καί αὐξανόμενη ἀγριότητα τοῦ ἀνθρώπινου ἤθους;

Πολύ ἐπιγραμματικά ἀναφέρουμε: Πρῶτον, στήν χαλάρωση τῶν φυσικῶν δεσμῶν τῆς οἰκογένειας, γιά ποικίλες ἀφορμές καί λόγους. Δεύτερον, στόν παραμερισμό τῶν ἀνθρωπιστικῶν μαθημάτων καί σπουδῶν, καί ἰδιαίτερα τοῦ θεολογικοῦ μαθήματος. Τρίτον, στόν ἀρνητικό ρόλο τῆς τέχνης, στίς ἄγριες μουσικές, τούς ἀνάλογους χορούς, μέ ἰσχυρούς ἤχους πού ἀδρανοποιοῦν τήν σκέψη. Καί τέταρτο, τήν ἀντικατάσταση τῆς ποιμαντικῆς καθοδήγησης μέ ὑπερτονισμό τῆς ψυχολογικῆς στήριξης, χωρίς θεολογική προοπτική.

Εἶναι φανερό ὅτι παρακάμπτουμε δύο ἀκόμη σοβαρότατες αἰτίες, οἱ ὁποῖες ἀφ’ ἑνός μέν ἔχουν ἀναφερθῆ πολλές φορές, ἀφ’ ἑτέρου δέ χρειάζονται ἀναλυτικότερη μελέτη καί προσεκτικότερη παρουσίαση. Εἶναι τό ἦθος πού διδάσκει ὁ πολιτικός λόγος καί ἡ ἐκκοσμίκευση, ἀπό ἐνίους, τῆς ἐκκλησιαστικῆς ποιμαντικῆς. Θά ἐπιμείνουμε λίγο στήν ἀντικατάσταση τῆς ποιμαντικῆς καθοδήγησης ἀπό τήν ψυχολογική στήριξη καί θεραπεία, χωρίς θεολογική προοπτική.

Θά ἀναφερθοῦμε παραδειγματικά σέ ἕνα γεγονός. Ὁ Βίκτορ Γιάλομ, γιός τοῦ γνωστοῦ ψυχοθεραπευτῆ Ἴρβιν Γιάλομ, ψυχοθεραπευτής κι αυτός, ἔθεσε τέρμα στήν ζωή του. Ὁ Βίκτορ «λάτρευε τὴν ἐπιστήμη του καὶ ἐργάστηκε σὲ ὅλη του τὴ ζωὴ γιὰ νὰ ἀνοίξει νέους δρόμους στὴ θεραπευτικὴ μεθοδολογία» (Β. Τσακίρογλου, Πρῶτο Θέμα, 21.07.2026). Αὐτό φάνηκε ὡς ἀποτυχία τῆς ψυχοθεραπείας, ὅμως «ἡ οἰκογένεια τοῦ αὐτόχειρα ἀπέρριψε τὶς ἀπόψεις ποὺ συνδέουν τὴν αὐτοκτονία του μὲ τὴν ἀποτυχία τῆς ψυχοθεραπευτικῆς ἐπιστήμης ὡς μέσο θεραπείας» (ὅ.π.).

Σέ παλαιότερο κείμενό μας ἀναφερθήκαμε στόν πατέρα τοῦ αὐτόχειρα, τόν Ἴρβιν Γιάλομ, σέ σχέση μέ τόν Καζαντζάκη καί τόν Γ. Σεφέρη. Ἀναφέραμε τότε ὅτι κατά τόν Ἴρβιν Γιάλομ: «Οἱ ψυχοθεραπευτές ἔχουν νά μάθουν πολλά ἀπό τόν Νίκο Καζαντζάκη, τόν συγγραφέα τόσων δοξαστικῶν γιά τή ζωή ἔργων, ὅπως ὁ Ζορμπάς καί Ὁ Χριστός ξανασταυρώνεται». Καί σχολιάζαμε: «Καλός ὁδηγός γιά τήν ζωή μας εἶναι τό ψέμα πού διαποτίζει τήν γλώσσα, τίς λογοτεχνικές πόζες, τίς ἐπιτηδευμένες ἀποτυπώσεις αἰσθημάτων, πού εἶναι κατά τόν Γ. Σεφέρη ὅλος ὁ Καζαντζάκης, ὁ ὁποῖος “τήν ἀνυπόφορη ἀναισθησία” τήν νομίζει εὐαισθησία…». Ὁ Γιάλομ βρίσκει θεραπευτική τήν σχηματοποίηση τῆς ψευτιᾶς σέ ἄποψη “δοξαστική γιά τήν ζωή”. Θεωρεῖ, μέ λίγα λόγια, θεραπευτικό τό ψέμα. Μιά ὑπαρξιακή ψυχοθεραπεία, χωρίς θεολογικό θεμέλιο, χωρίς ἐμπειρικά ἐπιβεβαιούμενη πίστη, εἶναι φυσικό νά ζητᾶ θεραπευτικό ὑλικό σέ ἀνυπόστατες φαντασίες. Μιά τέτοια “θεραπεία” ὅμως εἶναι ἡ τραγωδία τοῦ ἀνθρώπου» (Ε.Π., φ. 272).

Ἡ κοσμική ψυχοθεραπεία ὁποιασδήποτε σχολῆς βοηθᾶ σημαντικά στήν ψυχολογική ἰσορροπία τῶν ἀνθρώπων, ἀλλά δέν προσφέρει νόημα ζωῆς. Χωρίς τό ἄνοιγμα πού προσφέρει ἡ πίστη στήν κατ’ εἰκόνα καί καθ’ ὁμοίωση Θεοῦ δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου, ἡ ζωή μένει χωρίς σκοπό καί ἡ ἀγριότητα συνοδεύει αὐξανόμενη αὐτήν τήν ἀπουσία.

 alopsis.gr

Π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΣ: ΝΑ ΒΑΛΟΥΜΕ ΑΡΧΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΩΤΗΡΙΑ ΜΑΣ!

 π. Συμεών Κραγιόπουλος
Να βάλουμε αρχή για τη σωτηρία μας 

Απόψε γιορτάζουμε τη Γέννηση της Παναγίας, και αν εξαιρέσουμε τη Γέννηση του Χριστού που είναι κάτι άλλο, η Γέννηση της Παναγίας είναι η ιερότερη, η θαυμασιότερη και η σπουδαιότερη γέννηση που έγινε σ’ αυτόν τον κόσμο. Γεννήθηκε η Παναγία, γεννήθηκε αυτή που γέννησε τον Χριστό, τον Σωτήρα του κόσμου. Και με το να οικονομήσει ο Θεός έτσι τα πράγματα, ώστε να γεννηθεί η Παναγία, αρχίζει να τίθεται σε εφαρμογή το σχέδιο του Θεού, το οποίο βέβαια ο Θεός το προετοίμαζε από αιώνες, αλλά τώρα μπαίνει σε εφαρμογή. 

Αν θέλουμε να βάλουμε αρχή, να βρούμε άνθρωπο να εμπιστευθούμε

Έχουμε πει πολλά κατά καιρούς για την Παναγία. Και απόψε, όχι μόνο τη λίγη ώρα που έχουμε στη διάθεσή μας αλλά και όλη τη νύχτα αν μιλούμε, δεν τελειώνουν αυτά που έχουμε να πούμε για την Παναγία. Σήμερα όμως ήρθαν έτσι τα πράγματα, που θα ήθελα να αναφερθώ σε κάτι άλλο, συνδυάζοντάς το με την εορτή.

Με το γεγονός αυτό, τη Γέννηση της Παναγίας, γίνεται αρχή της σωτηρίας του κόσμου. Συχνά λέμε να βάλουμε αρχή, και οι ημέρες αυτές είναι ό,τι χρειάζεται, για να βάλει κανείς αρχή, καθώς είναι οι πρώτες ημέρες του νέου εκκλησιαστικού έτους, που άρχισε από την 1η Σεπτεμβρίου. 

Σκεπτόμουν προηγουμένως: Εάν κάποιος, που μπορεί αυτός ο κάποιος να είμαστε εμείς, αρχίζει να σκέπτεται λίγο σοβαρά για την ψυχή του, για τη σωτηρία του –καθώς κάθε τόσο ακούει ότι ο ουρανός δουλεύει για τη σωτηρία μας, ότι ο Θεός εργάζεται για τη σωτηρία μας, ότι όλα γίνονται και υπάρχουν για τη σωτηρία μας– και αρχίζει να ζεσταίνεται, να φιλοτιμείται και θέλει να βάλει αρχή, τι θα κάνει;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το πρώτο-πρώτο που έχει να κάνει είναι να βρει άνθρωπο στον οποίο θα εμπιστευθεί τα της ψυχής του. Είναι επικίνδυνο να το αφήσει κανείς έτσι αυτό το θέμα. Στα θέματα της σωτηρίας σου, μην έχεις εμπιστοσύνη στον εαυτό σου. Όσο ζήλο και φιλότιμο κι αν έχεις, όσο κι αν τα πήρες στα σοβαρά τα πράγματα και έχεις όρεξη και διάθεση να αγωνιστείς, μην εμπιστεύεσαι στον εαυτό σου· μην εμπιστεύεσαι απλώς στο τι θα σου πει ο εαυτός σου, πώς θα αισθανθεί, πόσο θα σε σκουντήσει ο εαυτός σου. Μην εμπιστεύεσαι σ’ αυτόν. Είναι παρακινδυνευμένο.

Αυτό που λέμε δεν είναι απόλυτο. Δεν σημαίνει ότι, όποιος δεν βρει άνθρωπο, οπωσδήποτε θα χαθεί. Πάνω από όλα είναι ο Θεός, και ο Θεός κανονίζει για τον κάθε άνθρωπο, αλλά ανθρωπίνως όμως πρέπει να το τονίσουμε αυτό, ότι είναι «εκ των ων ουκ άνευ» να βρεις άνθρωπο. Όχι για να σου λύνει τα προβλήματα. Συνηθίζουμε, βλέπετε, να λέμε αυτό: «Ελάτε να λύσουμε τα προβλήματα, ελάτε να συζητήσουμε τα προβλήματα». Είπαμε και άλλες φορές ότι αυτά είναι ψευτοπροβλήματα. Αυτά είναι για να γεμίζει η ζωή, για να περνάει ο καιρός. Ένα είναι το πρόβλημα: πώς θα σωθούμε. Και άμα λύσεις αυτό το πρόβλημα, άμα βρεις τη λύση αυτού του προβλήματος, θα δεις ότι όλα τα άλλα όχι απλώς λύνονται, αλλά δουλεύουν για το ένα αυτό πρόβλημα, για τη σωτηρία της ψυχής. Όλα μετά υπηρετούν αυτό, όπως το έχουμε πει πολλές φορές.

Δεν υπάρχει λοιπόν αμφιβολία ότι το πρώτο που πρέπει να κάνει κανείς είναι να βρει άνθρωπο. Όχι βέβαια να βρει, για να πει «βρήκα άνθρωπο ή έχω άνθρωπο», αλλά για να αρχίσει η εργασία που πρέπει να γίνει στην ψυχή του.

Οπωσδήποτε να γνωρίσουμε τον εαυτό μας

Έπειτα, εκείνο το οποίο χρειάζεται, και στο οποίο οπωσδήποτε θα βοηθηθεί κανείς από τον άνθρωπο που θα βρει και θα εμπιστευθεί την ψυχή του, είναι να γνωρίσει τον εαυτό του. Αλλιώς, θα κάνεις προσπάθειες, θα κάνεις κόπους, αλλά μπορεί να πηγαίνουν χαμένα. Όταν κάτι που γίνεται, δεν γίνεται όπως πρέπει να γίνει, δεν γίνεται σωστά, αλλά έχει πλάνη και περιττά πράγματα, δεν θα προχωρεί σωστά, και θα είναι χαμένοι οι κόποι.

Αν σε άγει και σε φέρει ο εαυτός σου, αν σε «χορεύει» ο εαυτός σου όπως θέλει, αν πότε βουλιάζεις μέσα στη μελαγχολία σου, πότε στη δειλία σου, πότε στην εξυπνάδα σου, πότε στη ραθυμία σου, πότε στη ζάλη των λογισμών, τότε είσαι θύμα του εαυτού σου. Και μπορείς να μην είσαι θύμα. Τουναντίον, ο εαυτός σου, αυτός ο κακός εαυτός σου, να γίνει θύμα, για να υπηρετήσει τον νέο άνθρωπο που είναι μέσα σου.

Το πράγμα χρειάζεται, αν θέλετε, τέχνη. Εκείνο το οποίο είναι βασικό είναι να μη χαρίζεσαι στον εαυτό σου. Να μη χαρίζεσαι καθόλου στον εαυτό σου. Άμα χαρίζεσαι, θα σε ξεγελάσει, θα σε εξαπατήσει, και τελικά θα κάνει αυτό που θέλει εκείνος. Άμα δεν χαριστείς στον εαυτό σου και βοηθηθείς από τον άνθρωπο που σε οδηγεί, θα γνωρίσεις καλά τον εαυτό σου.

Δεν έχει σημασία τι είσαι. Δεν πειράζει ό,τι και να είσαι. Ας είσαι ο χειρότερος άνθρωπος του κόσμου από πλευράς αδυναμιών, από πλευράς αρρωστημένων, αν θέλετε, καταστάσεων κτλ. Δεν πειράζει. Άμα γνωρίσεις περί τίνος πρόκειται, αν τα συνειδητοποιήσεις καλά, αν τα διακρίνεις και ξέρεις: «Εγώ έχω επάνω μου αυτά και αυτά τα κουσούρια, αυτά τα παράσιτα και αυτά τα πάθη, όμως δεν πρόκειται να κάνω το χατίρι τους», τότε μη φοβάσαι. Βοηθούμενος και από τον άνθρωπο που θα βρεις, θα αφεθείς στη χάρη του Θεού, θα δοθείς στη χάρη, θα σε αναλάβει ο Θεός και θα σε κάνει αγιότερο των αγίων.

Δεν είναι αστεία πράγματα αυτά. Ο Θεός φροντίζει για μας. Ο Θεός ήλθε για μας, σταυρώθηκε, έχυσε το αίμα του και πέθανε για μας. Και δεν το έκανε αυτό για να βολέψει μερικούς ανθρώπους που είναι καλού χαρακτήρος, που έχουν καλό σκαρί. Όχι! Όσο χειρότερη είναι μια κατάσταση, τόσο, αν επιτρέπεται να το πω, ο Θεός θέλει αυτή την κατάσταση να την τακτοποιήσει, να τη γιατρέψει. Ψάχνει ο Θεός να βρει άνθρωπο που θα τον δεχθεί, που θα του δείξει την πληγή του, το σφάλμα του και θα συνεργαστεί μαζί του και θα ανταποκριθεί στην αγάπη του.

Καθόλου να μη χαριστούμε στον εαυτό μας

Και ένα τρίτο θέλω να πω που είναι πολύ πρακτικό. Όλοι λίγο πολύ κάτι ξέρουμε από τον εαυτό μας. Να βάλουμε κάτω τον εαυτό μας και να τον παρακολουθήσουμε στην καθημερινή του ζωή, και να δούμε πού ο εαυτός μας έχει αδυναμία, τι αγαπά, τι λαχταρά πιο πολύ, τι είναι εκείνο που, ό,τι εμπόδιο και να μπει μπροστά, αυτός θα το ξεπεράσει και θα πάει να βρει αυτό που θέλει, θα πάει να πετύχει, να κάνει αυτό που θέλει.

Όλοι, όποιοι κι αν είμαστε, κάπου θα τον πιάσουμε τον εαυτό μας. Μπορεί να διαπιστώσεις ότι, χωρίς καθόλου να χρειάζεται να σπρώχνεις τον εαυτό σου, χωρίς καθόλου να χρειάζεται να του θυμίζεις, αυτός ορμά –δεν θα ήθελα τώρα μέσα στην εκκλησία να πω συγκεκριμένα– στο άλφα θέμα, στο βήτα θέμα, στη γάμα υπόθεση κτλ. Δες λοιπόν προς αυτή την κατεύθυνση, προς αυτό στο οποίο η ψυχή σου ορμά από μόνη της. Δες πώς κινείσαι, τι κάνεις και ομολόγησε ότι έχεις δυνάμεις, κουράγιο, όρεξη και δεν δυσκολεύεσαι να αφήσεις μερικές φορές και ύπνο και φαγητό, δεν δυσκολεύεσαι να σηκώσεις περιφρονήσεις, λόγια από κάποιους, προκειμένου να πετύχεις, να βρεις, να μη χάσεις αυτό στο οποίο ορμά από μόνη της η ψυχή σου.

Δες καλά τα πράγματα και ως λογικό πλάσμα που είσαι να σκεφθείς και να πεις: «Αν όχι τίποτε άλλο, ο Θεός θα ήθελε να πάω προς αυτόν, να κινηθώ προς αυτόν, να ζητήσω τη σωτηρία μου, να αγωνιστώ για τη σωτηρία μου, τουλάχιστον όπως κάνω γι’ αυτό εδώ το πράγμα».

Να έχουμε υπ’ όψιν μας μόνο ότι στην αρχή πρέπει κανείς να σπρώξει τον εαυτό του και καθόλου να μην του χαριστεί, καθώς θα αρχίσει ο εαυτός μας, από δω από κει, τις δικαιολογίες και θα προσπαθεί να βρει τρόπους για να ξεφύγει. Να μην του χαριστούμε καθόλου, αλλά να τον αρπάξουμε, και με την ίδια δύναμη που πηγαίνει σ’ εκείνο που αγαπάει, σ’ εκείνο το οποίο θέλει –φυσικά δεν χωράει καμιά αμφιβολία ότι θα το αφήσουμε εκείνο· απλώς θα παραδειγματιστούμε από αυτό– να σπρώξουμε τον εαυτό μας, την ψυχή μας, όλο το είναι μας και όλες τις δυνάμεις μας προς τον Θεό μας, προς την αγάπη του Χριστού, για τη σωτηρία μας.

Και να μη σταματήσουμε καθόλου –ούτε να ξεκουραστούμε ούτε, που λέει ο λόγος, να ανασάνουμε– από το να σπρώχνουμε κατά συγκεκριμένο τρόπο τον εαυτό μας, έως ότου αρχίσει να γίνεται μόνο του αυτό. Οπότε, δεν θα χρειάζεται μετά να σπρώξεις τον εαυτό σου για να πας να προσευχηθείς, να πας στην εκκλησία, να αγρυπνήσεις, να νηστέψεις· δεν θα χρειάζεται να σπρώξεις τον εαυτό σου για να μην κατηγορεί, να μην κατακρίνει, να μη θυμώνει, να μην αδικεί, να μην υπερηφανεύεται. Θα μάθει τον δρόμο ο εαυτός σου, και ο Θεός βλέποντάς σε θα ανταποκριθεί και θα σου δώσει αυτό το γλυκό πράγμα που λέγεται αγάπη Θεού, χάρη Θεού. Και αυτό τόσο πολύ θα σε συναρπάσει, τόσο πολύ θα σε ξυπνήσει, τόσο πολύ θα σε ελκύσει, που δεν θα σε σταματάει μετά τίποτε.

Αλλά έως ότου γίνει αυτό, πρέπει να ξεκινήσει κανείς και να ενεργήσει έτσι όπως είπαμε, και να μη δώσει στον εαυτό του καμία ανάπαυση, όπως λέει ο Ψαλμωδός: «Ει δώσω ύπνον τοις οφθαλμοίς μου και τοις βλεφάροις μου νυσταγμόν και ανάπαυσιν τοις κροτάφοις μου, έως ου εύρω τόπον τω Κυρίω, σκήνωμα τω Θεώ Ιακώβ» (Ψαλμ. 131:4-5). Αν αυτά που λέει ο στίχος τα εφαρμόσουμε σ’ αυτό που λέμε τώρα, θα πούμε: να μη δώσει κανείς ανάπαυση στον εαυτό του, έως ότου ο εαυτός του αρχίσει να πηγαίνει αυτόματα στον Θεό. Γνωρίζουμε εκ πείρας ότι κάπου αλλού πηγαίνει από μόνος του. Πώς εκεί πηγαίνει; Όλη αυτή τη δύναμη με την οποία πηγαίνει προς τα εκεί, εμείς να τη γυρίσουμε προς τα εδώ, έως ότου αρχίσει να γίνεται από μόνο του αυτό. Μέχρι τότε να μη δώσουμε ανάπαυση στον εαυτό μας. Φυσικά, από κει και πέρα όντως όλη η ψυχή μας, όλες οι δυνάμεις μας, όλο το είναι μας θα πηγαίνει προς τον Θεό, προς τη σωτηρία, προς τον αγιασμό μας.

Καθώς λοιπόν σήμερα γιορτάζουμε το Γενέσιον της Θεοτόκου, που είναι η αρχή της σωτηρίας του κόσμου, παρακαλώ να λάβουμε υπ’ όψιν αυτά που λέχθηκαν και με βάση αυτά κατά ειδικό και συγκεκριμένο τρόπο να βάλουμε αρχή για τη σωτηρία μας.

8-9-1988

Από το βιβλίο: π. Συμεών Κραγιοπούλου, “Θέλεις να αγιάσεις;”, Σεπτέμβριος, Πανόραμα Θεσσαλονίκης, 2017, σελ. 84.

Π. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΤΑΤΣΗΣ: Η ΦΡΕΝΙΤΙΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ!

 Πρωτοπρ. Διονύσιος Τάτσης
Η φρενίτις των πολιτιστικών εκδηλώσεων 

Πληθώρα οἱ πολιτιστικές ἐκδηλώσεις στή χώρα μας, ἰδίως τό καλοκαίρι. Διοργανώνονται ἀπό δήμους, ὀργανισμούς, συλλόγους, ἀλλά καί μητροπόλεις. Ὑπάρχει μάλιστα καί συναγωνισμός, ὑπερβολική διαφήμιση, λαϊκή συμμετοχή καί οἰκονομικό ἐνδιαφέρον. Οἱ ἄνθρωποι ἀνταποκρίνονται, ἐνθουσιάζονται, χειροκροτοῦν καί συμφωνοῦν μέ τούς διοργανωτές, τούς ὁποίους μάλιστα ἐπαινοῦν μέ ὑπερβολικό τρόπο. Συνήθως οἱ ἐκδηλώσεις αὐτές εἶναι χαμηλοῦ πνευματικοῦ ἐπιπέδου, ἰδιαίτερα οἱ μουσικές. 

Στόν πειρασμό αὐτό δέν εἶναι ἀμέτοχοι καί μερικοί μητροπολίτες, οἱ ὁποῖοι διοργανώνουν παρόμοιες ἐκδηλώσεις, ἐντός καί ἐκτός τῶν ἱερῶν ναῶν, ἀκόμα καί σέ μοναστηριακούς χώρους, ὅπου θά ἔπρεπε νά ἐπικρατεῖ μόνο ἡ προσευχή. Ὁ σκοπός τους εἶναι νά συγκεντρώσουν χρήματα, γιά νά ἐνισχυθοῦν τά ἱδρύματα τῶν μητροπόλεών τους. Λησμονοῦν ὅμως οἱ σεβασμιώτατοι ὅτι «ὁ σκοπός δέν ἁγιάζει τά μέσα». Ἀλλά ποῦ τέτοια εὐαισθησία! Ἡ ἀπληστία θεωρεῖται κατόρθωμα ἀρετῆς, κάτι πού εἶναι ἀπαράδεκτο καί ἀποκρουστικό! Χίλιες φορές νά κλείσει ἕνα ἵδρυμα ἤ νά ματαιωθεῖ ἡ ἵδρυση κάποιου νέου, παρά νά βεβηλώνονται ἱεροί χῶροι καί τό σπουδαιότερο νά ἀμβλύνεται τό ἠθικό κριτήριο τῶν πιστῶν καί νά δημιουργεῖται ἡ ἐσφαλμένη ἐντύπωση ὅτι ὅλα τά πολιτιστικά «δρώμενα» εἶναι ἀθῶα καί ἄρα μποροῦν νά τά παρακολουθοῦν οἱ πιστοί «ἀκινδύνως» καί νά γλεντοῦν μέχρι τίς πρῶτες πρωινές ὧρες, ὅπως μέ καύχηση ἀναφέρουν οἱ διοργανωτές καί οἱ συμμετέχοντες!

Αὐτές τίς ἐκδηλώσεις ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κρονστάνδης τίς θεωροῦσε ἁμαρτωλές καί φυσικά ἐπικίνδυνες γιά τήν εὐσέβεια τοῦ λαοῦ. Ἔλεγε: «Διοργανώνουν συνήθως διάφορες διασκεδάσεις μέ σκοπό φιλανθρωπικό, δηλαδή ἐκ προθέσεως ἐπιθυμοῦν προπαντός νά ἐξυπηρετήσουν τήν ἁμαρτωλή τους σάρκα καί τό διάβολο καί μόνον μετά ταῦτα τόν πλησίον καί τό Θεό».

Στή δύσκολη καί σκληρή ἐποχή μας, πού ὅλα ἀμφισβητοῦνται καί ὅλα γίνονται ἀποδεκτά, οἱ συν­ειδητοί χριστιανοί δέν πρέπει νά συμμετέχουν σ’ αὐτές τίς κοσμικές ἐκδηλώσεις κι ἄς τούς προτρέπουν μέ «πατρικές» συμβουλές οἱ κοσμικότεροι μητροπολίτες καί οἱ ὁμόφρονες κληρικοί.

Πρέπει κάποτε νά συνειδητοποιήσουν οἱ χριστιανοί ὅτι πνευματικό κατόρθωμα δέν εἶναι ἡ συμμετοχή σέ κοσμικές ἐκδηλώσεις, ἀλλά ἡ ἄρνησή τους, πού εἶναι τήρηση τῶν ἐντολῶν καί ὁμολογία πίστεως. Ὄχι συμβιβασμοί μέ τόν ἁμαρτωλό κόσμο, ἀλλά ὑπακοή μέ χαρούμενη διάθεση στό θέλημα τοῦ Θεοῦ.

Ἀξιοπρόσεκτη εἶναι ἡ ἀκόλουθη συμβουλή τοῦ Ἱεροῦ Χρυσοστόμου, πού ἱκανοποιεῖ τήν ἀνάγκη τοῦ ἀνθρώπου νά ψυχαγωγεῖται: «Ἄν θέλεις νά ψυχαγωγεῖσαι, βάδιζε σέ κήπους, σέ ποτάμι πού κυλάει τά νερά του καί σέ λίμνες· γνώριζε ἄλση, ἄκουγε τζιτζίκια πού τραγουδοῦν, σύχναζε σέ ναούς μαρτύρων ὅπου βρίσκει κανείς τήν ὑγεία τοῦ σώματος καί τήν ὠφέλεια τῆς ψυχῆς, καί δέν ὑπάρχει καμιά βλάβη οὔτε μεταμέλεια μετά τήν πνευματική ἀπόλαυση, ὅπως συμβαίνει δυσ­τυχῶς στά θέατρα».

Καί μιά πρόταση τοῦ Μεγάλου Βασιλείου γιά ἐκείνους πού ἐνδιαφέρονται γιά τήν ψυχαγωγία τῶν συνανθρώπων τους: «Ἄν κάποτε εἶναι ἀνάγκη νά φαιδρύνουμε τήν ἀτμόσφαιρα μέ λόγια, πού θά ἀπομακρύνουν τή σκυθρωπότητα, ἄς εἶναι ὁ λόγος μας γεμᾶτος πνευματική χάρη καί ἀρτυμένος μέ τό εὐαγγελικό ἁλάτι, ὥστε νά ἀποπνέει τήν εὐωδία τῆς σοφῆς ἐσωτερικῆς τάξης καί νά εὐφραίνει διπλά τόν ἀκροατή καί μέ τήν ἀναψυχή (τή χαλάρωση) καί μέ τή χάρη τῆς σύνεσης».

(Πηγή: “Ορθόδοξος Τύπος”) 

alopsis.gr

ΣΟΦΙΑ ΜΠΕΚΡΗ: ΧΡΙΣΤΕ, Η ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΑΓΑΘΟΤΗΤΟΣ, ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΣΟΥ ΔΩΡΕΩΝ ΤΟ ΕΤΟΣ ΠΛΗΡΩΣΟΝ!

 «Χριστέ, η πηγή της αγαθότητος, 
των χρηστών σου δωρεών το έτος πλήρωσον»
Σοφία Μπεκρή, Φιλόλογος - Θεολόγος

Ευχές και ύμνους για την ευλογία της νέας εκκλησιαστικής και ακαδημαϊκής περιόδου αναπέμπει η Εκκλησία μας. «Αρχόμενοι του έτους και των ύμνων απαρχήν ποιούμεθα τω βασιλεύοντι Χριστώ βασιλείαν την απέραντον», ψάλλομε σε έναν από αυτούς τους όμορφους ύμνους (Ειρμός ζ’ ωδής του Κανόνος της Ινδίκτου). Την σταθερή του πίστη στον Βασιλέα Κύριο εκφράζει ο υμνογράφος σε Εκείνον που είναι «ο ων προ των αιώνων, επ’ αιώνα τε και έτι Κύριος» και τον παρακαλεί να «πληρώση» (= γεμίση) το έτος με τις χρηστές Του δωρεές.

Ως γνωστόν, κατά την ρωμαϊκή ινδικτιώνα (από το indictio, που σημαίνει ορισμός, εξαγγελία), τον μήνα Σεπτέμβριο, που γινόταν η συγκομιδή των πρώτων καρπών της γης, οριζόταν το ύψος του φόρου που θα πλήρωναν οι υπήκοοι για την συντήρηση του στρατού για τα επόμενα 15 έτη. Έτσι και η Εκκλησία μας ώρισε την 1η του μηνός Σεπτεμβρίου ως δική της ινδικτιώνα, ως απαρχή δηλαδή των δικών της δραστηριοτήτων για την νέα χρονιά.

Η πάγια, εξ άλλου, τακτική της Εκκλησίας μας είναι να προσδίδει στις παλαιές συνήθειες νέο, χριστιανικό περιεχόμενο, ανανοηματοδοτώντας τες. Έτσι, στις περιόδους της φθινοπωρινής (23 Σεπτεμβρίου) και εαρινής ισημερίας (γύρω στις 21 Μαρτίου), που γίνονταν εορτασμοί για την αρχή του φθινοπώρου και για την αναγέννηση της φύσεως, αντιστοίχως, η Εκκλησία μας τοποθέτησε τις εορτές της Συλλήψεως του «Προδρόμου της Χάριτος» (23 Σεπτεμβρίου) και του Ευαγγελισμού, του χαρμοσύνου μηνύματος ότι «η χάρις» θα έλθη στον κόσμο από την Παρθένο Μαρία (25 Μαρτίου). Αντιστοίχως, η Εκκλησία μας τοποθέτησε την εορτή της Γεννήσεως του Προδρόμου (24 Ιουνίου), στην θέση των ειδωλολατρικών εκδηλώσεων που διεξάγονταν για το θερινό ηλιοστάσιο, ενώ στις 25 Δεκεμβρίου (χειμερινό ηλιοστάσιο), που ελάμβανε χώρα η εορτή της γεννήσεως του «αηττήτου Ηλίου», η Εκκλησία μας τοποθέτησε την γέννηση της «εξ ύψους Ανατολής», του Ηλίου της Δικαιοσύνης.

Επομένως, η Εκκλησία ευλογεί όλες τις περιόδους και κάθε ημέρα της ζωής μας, καθώς καθημερινώς τιμάμε την μνήμη ενός ή και περισσοτέρων ευλογημένων Αγίων. Σχετικώς με την νέα εκκλησιαστική περίοδο, ο άγιος Νικόδημος Αγιορείτης αναφέρει ότι η Εκκλησία του Χριστού εορτάζει την αρχή του νέου χρόνου, για να παρακαλέσωμε τον Κύριο να τον ευλογήση, «… και χαρίση τούτον εις ημάς ευτυχή και γεμάτον από όλα τα σωματικά αγαθά. Και ίνα φωτίση τας διανοίας μας εις το να περάσωμεν όλον τον χρόνον καθαρώς και με αγαθήν συνείδησιν και εις το να ευαρεστήσωμεν τω Θεώ με την φύλαξιν των εντολών του. Και ούτω να τύχωμεν των εν ουρανοίς αιωνίων αγαθών» (Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού, Τόμος Α’).

Αυτήν «την επομβρίαν των αγαθών» (Ι. Χρυσόστομος) εύχεται η Εκκλησία μας και δια των αληθινά υπερόχων ύμνων της Ακολουθίας της Ινδίκτου, που ψάλλεται κατά την πρώτη ημέρα του εκκλησιαστικού έτους. Οι ευχές αυτές δεν αναφέρονται μόνον στην υλική ευφορία αλλά και στην πνευματική ανύψωση των πιστών: «παράσχου, φιλάνθρωπε, τη γη σου ευφορίαν, ευκράτους τους αέρας χαριζόμενος … ο καιρούς καρποφόρους και υετούς παρέχων, ο ευλογών τας εισόδους και τας εξόδους ημών (την αρχή και το τέλος της χρονιάς)» αλλά και «νίκας δώρησαι κατά των αθλίων βαρβάρων … και πταισμάτων δώρησαι άφεσιν … και τας αιρέσεις κατάβαλε» (οι αιρέσεις και οι βάρβαροι μάστιζαν την Εκκλησία και το κράτος κατά την βυζαντινή περίοδο, οπότε συνετέθησαν οι ύμνοι αυτοί, και έκτοτε ποτέ δεν έπαψαν να την βασανίζουν).

«Παντοκράτορ, των ετών τας ελίξεις γαληνιώσας τω κόσμω δώρησαι (πρόσφερε γαλήνιες στον κόσμο τις περιόδους σου) … ο ων προ των αιώνων, ο συστησάμενος την κτίσιν εκ του μη όντος εις το είναι», ψάλλει ο υμνογράφος σε κάποιο άλλο τροπάριο. Εκεί όμως που ο λυρισμός πραγματικά ξεχειλίζει είναι στα Στιχηρά των Αίνων: «Η βασιλεία σου, Χριστέ ο Θεός, βασιλεία πάντων των αιώνων και η δεσποτεία σου εν πάση γενεά και γενεά· πάντα γαρ εν σοφία εποίησας, καιρούς ημίν και χρόνους προθέμενος … αι πορείαι σου, ο Θεός, μεγάλαι και θαυμασταί … ότι φως εκ φωτός επεδήμησας εις ταλαίπωρον κόσμον σου και την πρώτην ανείλες (αναίρεσες) αράν του παλαιού Αδάμ και ημίν εν σοφία καιρούς και χρόνους υπέθου (τοποθέτησες) του δοξάζειν την παντουργικήν σου αγαθότητα» (= ώστε να δοξάζωμε την πανσθενή, την παντοδύναμή σου αγαθότητα). Δεν ξέρει κανείς, πράγματι, τι να πρωτοθαυμάση στους ύμνους αυτούς: τον πλούτο των λέξεων ή το βάθος των νοημάτων ή μήπως και τα δύο, εφ’ όσον η γλώσσα είναι το όχημα για την κατανόηση της σοφίας του λ(Λ)όγου!

Δεν αρκεί, ασφαλώς, ένα μόνον άρθρο, για να παρουσιάση κανείς την ομορφιά των ύμνων της Ακολουθίας της Ινδίκτου, του νέου εκκλησιαστικού έτους. Χρειάζεται, σίγουρα, να εντρυφήση κανείς πολύ περισσότερο στα πλούσια νοήματα των παραπάνω τροπαρίων, για να αντιληφθή το περιεχόμενό των, να τα βιώση και να τα εφαρμόση. Διότι όσο περισσότερο εμβαθύνει σε αυτά ο υποκείμενος στους νόμους της φθοράς «χρονικός» άνθρωπος, τόσο καλύτερα συνειδητοποιεί το μυστήριο του άχρονου Θεού και επιζητεί να τον πλησιάση δια των λόγων και των έργων, «ον τρόπον επιποθεί η έλαφος επί τας πηγάς των υδάτων». Και όσο περισσότερο πλησιάζει ο φθαρτός άνθρωπος τον άφθαρτο Θεό, τόσο περισσότερο άφθορος και άχρονος καθίσταται και ο ίδιος, όπως συμβαίνει με τους Αγίους!

Ο χρόνος, λοιπόν, στην ζωή του Χριστιανού λαμβάνει μια πραγματικά άλλη διάσταση, έχει σωτηριώδη σημασία, όπως εξ άλλου επισημαίνει και η Εκκλησία μας: «Ιδού νυν καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού νυν ημέρα σωτηρίας» (Β’ Κορ. 6:2). Κάθε στιγμή, τώρα, είναι ο κατάλληλος καιρός, η αρμόζουσα ευ-καιρία για την μετάνοια και την σωτηρία μας. Μόνον εάν δούμε τον χρόνο μ’ αυτήν την προοπτική και θελήσωμε να μεταμορφωθούμε εν Κυρίω, τότε και μόνον τότε θα αξιωθούμε να προσφέρωμε στον Κύριό μας «ευπρόσδεκτον τον νέον ενιαυτόν της χρηστότητός του» αλλά και να ζήσωμε μαζί Του τον αιώνιο ενιαυτό της ουρανίου Του Βασιλείας.

Ευλογημένη, ειρηνική και καρποφόρα, με πλούσιους και αγλαούς καρπούς, η νέα εκκλησιαστική χρονιά! Γένοιτο!

ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ