ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ: ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΚΟΡΥΦΑΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ

Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς
Ομιλία στην εορτή των κορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου

Περίληψη 28ης Ομιλίας, στην περικοπή Ματθ. 16,13-19. Οι δύο απόστολοι είναι λαμπροί φωστήρες, λαμπρύνοντας την Εκκλησία με τη συνάντησή τους κατά την εορτή της 29ης Ιουνίου, η οποία δεν προκαλεί έκλειψη, αλλά έκλαμψη. Υπενθυμίζοντας τις πράξεις τους τίποτε δεν προσθέτομε στα αγαθά τους, αλλ’ αυξάνομε αντίθετα τα δικά μας αγαθά. Κεντρικό σημείο της ομιλίας είναι η περιγραφή της αντιθετικής κινήσεως του πειρασμού και της μετάνοιας. Ο πειραστής έπεισε τον Πέτρο να επιδιώκει περισσότερο ζήλο από τον αναγκαίο, αλλ’ ενώ αυτός έφθασε στο σημείο όπου αρχίζει η πτώση, νίκησε τον πειραστή με την αυτοκατάγνωση, την αυτο­κριτική του. Κατέστη υπόδειγμα ειλικρινούς μετάνοιας για την πτώση του στην άρνηση του Χριστού και πατέρας του γένους των θεοσεβών. Ο Παύλος πάλι με τη μετάνοιά του για την καταδίωξη της χριστιανικής πίστεως και την μετέπειτα δραστηριότητά του κατέστη υπόδειγμα καρτερίας. Οι δύο απόστολοι είναι ισάξιοι σε λαμπρότητα, γι’ αυτό και η Εκκλησία «μίαν και την αυτήν αμφοτέροις νέμει τιμήν».

ΕΚΦΩΝΗΘΗΚΕ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΚΑΙ ΚΟΡΥΦΑΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ 

1. Η μνήμη καθενός από τους αγίους ερχόμενη κατά την εόρτιο ημέρα αυτής, είναι κοινή αφορμή ευφρο­σύνης και στα πλήθη και στις πό­λεις και στους πολίτες και στους πολιτάρχες και γίνεται πρόξενος μεγάλης ωφέλειας σε όλους τους εορτάζοντες. Γιατί λέγει ο σοφός Σο­λομών «η μνήμη του δικαίου συνο­δεύεται από εγκώμια, και όταν εγκωμιάζεται ο δίκαιος ευφραίνονται οι λαοί» (Παροιμ. 10, 7). Γιατί, όπως κατά τη νύχτα, όταν αναφθεί λαμπάδα το φως φέγγει για την ανάγκη και την από­λαυση όλων των παρόντων, έτσι και ο θεάρεστος βίος κάθε αγίου και το μακάριο τέλος του και η δοσμένη χάρη σ’ αυτόν από τον Θεό λόγω της καθαρότητας του βίου, προβαλλόμενος στο μέσον με τη μνήμη σαν κάποιος ολόλαμπρος πυρσός, προσ­φέρει κοινή την πνευματική ευφροσύνη και την ωφέλεια στους συναθροισμένους. Και όπως ακριβώς όταν γίνει ευφορία στη γη δεν ευχαριστούνται μόνον οι γεωργοί, αλλά και όλοι οι άν­θρωποι (γιατί η απόλαυση από τους καρπούς της γης είναι κοινή σε όλους), έτσι και η προς τον Θεό καρποφορία των αγίων με την αρετή δεν ευφραίνει μόνο τον γεωργό των ψυχών, αλλά και όλους εμάς, αφού βρίσκεται μπροστά μας ως κοινή τρυφή και απόλαυση των ψυχών μας. Άλλωστε και όταν είναι ακόμη παρόντες σ’ αυτόν τον βίο οι άγιοι είναι όλοι προτροπή προς την αρετή για όλους εκείνους που τους ακούουν και τους βλέπουν με σύνεση· γιατί είναι έμψυχες εικόνες της αρετής, αυτοκίνητες στήλες κάθε καλού, βιβλία ζωντανά που ομιλούν γι’ αυτά που οδηγούν στα ανωτέρα, και όταν μεταβούν από αυτόν τον βίο με τη μνήμη των καλών σε εκείνους συντηρούν για χάρη μας αθάνατη την από αυτούς ωφέλεια. Η μνήμη επίσης των αγαθών έργων εκείνων είναι εγκώμιο εκείνων, που χρεωστείται βέβαια από εμάς σε εκείνους για την προγενέστερη ωφέλεια, είναι όμως χρήσιμο σε μας και τώρα, για το όφελος που προξενείται σ’ εμάς και τώρα από αυτούς. 

2. Δεν προσθέτομε βέβαια κάτι στα αγαθά εκείνων υπενθυμίζοντας τις πράξεις τους. Πώς δηλαδή θα μπορούσαμε να το κάνομε αυτό εμείς που δεν είμαστε ικανοί ούτε την αρετή τους να παραστήσομε ολόκληρη; Γιατί φιλοτιμήθηκαν παρακινούμενοι από τις πάνω από το λόγο αμοιβές που είχε υποσχεθεί ο Θεός, να δεί­ξουν, όσο επέτρεπε η φύση, και τρόπο ζωής που υπερβαίνει κάθε λόγο. Δεν αυξάνομε λοιπόν τα προσόντα αυτών εγκωμιάζοντάς τους, μακριά μια τέτοια σκέψη! αλλά αυξάνομε τα από εκείνους προξενούμενα σε μας αγαθά ανυψώνοντας τους εαυτούς μας προς εκείνους σαν θεοφεγγείς λυχνίες και κατανοώντας και προσδεχόμενοι περισσότερο την από εκείνους προερχόμενη καλλοποιό δύναμη. 

3. Αν η μνήμη κάθε αγίου τελείται, για τους λόγους που είπα­με, από εμάς με ύμνους και τα εγκώμια που ταιριάζουν σ’ αυτούς, πόσο περισσότερο πρέπει του Πέτρου και του Παύλου, της κορυ­φαίας ακρότητας του κορυφαίου χορού των Αποστόλων; Αυτοί είναι κοινοί πατέρες και καθοδηγητές όλων εκείνων που φέρουν το όνομα του Χριστού, αποστόλων, μαρτύρων, οσίων, ιερέων, ιεραρχών, ποιμένων και διδασκάλων, και όλων των ποιμαινομένων και διδασκομένων, ως αρχιποιμένες ή και αρχιτέκτονες της κοινής όλων ευσέβειας και αρετής, και «ως φωστήρες στον κόσμο που επέχουν θέση ζωής» (Φιλ. 2, 16), που τόσο πολύ ξεπερνούν σε λάμψη εκείνους που διέλαμψαν με την ευσέβεια και την αρετή τους, όσο υπερβαίνει τους άλλους αστέρες ο ήλιος, ή όσο οι ουρανοί τους ουρανούς, διηγούμενοι την ανώτατη δόξα του Θεού· τόσο πολύ ξεπερνούν το μέγεθος των ουρανών και το κάλλος των αστέρων και την ταχύτητα και των δύο και την τάξη και τη δύναμη, όσο αυτοί φανερώνουν και τα πάνω από την αίσθηση προς αυτά τα υπερουράνια και υπερκόσμια, και αναπέμπουν φως, «στο οποίο δεν υπάρχει παραλλαγή ή αποσκίασμα μετατροπής» (Ιακ. 1, 17), όχι μόνο εξάγοντας από το σκότος στο θαυμαστό αυτό φως, αλλά καθι­στώντας με τη μετάδοση αυτούς που μετέχουν φως και γεννήμα­τα τέλειου φωτός, ώστε και ο καθένας από αυτούς κατά τη μελλο­ντική ένδοξη παρουσία και επιφάνεια του αρχίφωτου και θεάν­θρωπου Λόγου να λάμψει σαν ήλιος.

4. Τέτοιοι φωστήρες έχοντας ανατείλει σήμερα σε μας ο ένας μαζί με τον άλλο λαμπρύνουν την Εκκλησία· γιατί η σύνοδος αυτών δεν προκαλεί έκλειψη, αλλά περίσσεια φωτός· γιατί δεν συμβαίνει, περιπολώντας ο ένας επάνω, να είναι εδραιωμένος στα ύψη, και ο άλλος να είναι χαμηλότερα για να υποσκιάσει τον άλλο, ούτε ο ένας να ηγείται της ημέρας και ο άλλος της νύχτας, ώστε φερόμενος αντίκρυ να πέσει στη σκιά, ούτε ο ένας να εκπέμπει το φως και ο άλλος να παίρνει το φως από εκεί, ώστε να παθαίνει από αυτό αλλοίωση, δεχόμενος άλλοτε αλλιώς τον φωτι­σμό ανάλογα με την απόσταση, αλλά, αφού και οι δύο κατέστη­σαν εξίσου μέτοχοι του Χριστού, της αστείρευτης πηγής, του αιώ­νιου φωτός, απέκτησαν ίσο και το ύψος και τη δόξα και τη λαμπρότητα. Γι’ αυτό και είναι αλληλουχία η σύνοδος των φω­στήρων αυτών, που χορηγεί διπλάσια έλλαμψη στις ψυχές των πιστών.

5. Αλλ’ ο πρώτος αποστάτης που οδήγησε σε αποστασία από τον Θεό και τον πρώτο άνθρωπο, βλέποντας ήδη εκείνον που έπλασε τον Αδάμ πατέρα του γένους των ανθρώπων, να αναπλά­θει ύστερα τον Πέτρο πατέρα του γένους των αληθινά θεοσεβών, και όχι μόνο βλέποντας, αλλά και ακούοντας αυτόν να λέγει προς αυτόν, «συ είσαι Πέτρος, και πάνω σ’ αυτή την πέτρα θα οικοδο­μήσω την Εκκλησία μου» (Ματθ. 16, 18)· αφού έμαθε αυτό ο αρχέκακος από τη φθονερή κακία του πειράζει και τον Πέτρο τον αρχηγό του γένους των θεοσεβών, όπως άλλοτε και τον Αδάμ τον αρχηγό του γένους των ανθρώπων. Γνωρίζοντας όμως ότι αυτός ήταν στολισμένος με σύνεση και πυρωμένος από την αγάπη προς τον Χριστό, δεν τολμά βέβαια την κατά πρόσωπο επίθεση, αλλά παραπλανώντας τον με δόλο κατά κάποιο τρόπο από πλάγια, και μάλιστα από δεξιά, τον πείθει να πράττει πέρα από τα αναγκαία, και κατά τον καιρό του σωτηρίου πάθους, λέγοντας ο Κύριος προς τους μαθητές, «αύτη τη νύχτα όλοι θα χάσουν την εμπιστοσύνη τους προς εμένα» (Ματθ. 26, 31), αυτός πρόβαλε με απείθεια αντίρρηση. Και όχι μόνον αυτό, αλλά έθετε και τον εαυτό του πάνω από όλους, λέγοντας ότι, και αν όλοι σκανδαλισθούν, αλλ’ εγώ όχι. Εγκαταλείπεται λοιπόν περισσότερο από τους άλλους, επειδή κυριεύθηκε από αλαζονεία, ώστε, αφού ταπεινωθεί περισσότερο από τους άλλους, να παρουσιασθεί στον κατάλληλο καιρό λα­μπρότερος, όχι όπως ο Αδάμ που πειράσθηκε και συγχρόνως νικήθηκε και καταποντίσθηκε τελείως, αλλά, αφού πειράσθηκε και παρασύρθηκε για λίγο, νίκησε τον πειράζοντα. Πώς; Με την απευθείας κατάκριση του εαυτού του και τη σφοδρή λύπη και μετάνοια, και με το δραστικό προς εξιλέωση φάρμακο, τα δά­κρυα· γιατί λέγει· «καρδιά συντριμμένη και ταπεινωμένη ο Θεός δεν θα την εξουθενώσει» (Ψαλμ. 50, 12), και η αρεστή στον Θεό λύπη προκαλεί μετάνοια αμετάτρεπτη προς σωτηρία, και «αυτός που σπέρνει την παράκληση με δάκρυα, θα θερίσει με αγαλλίαση τη συγ­χώρηση» (Ψαλμ. 125, 5). 

6. Θα μπορούσε όμως κανείς να δει εξετάζοντας αυτόν, ότι όχι μόνο θεράπευσε με τη μετάνοια και το οδυνηρό πένθος την άρνη­ση στην οποία παρασύρθηκε, αλλά και ότι ξερρίζωσε τελείως από την ψυχή του το πάθος εξαιτίας του οποίου εγκαταλείφθηκε περισσότερο από τους άλλους. Και αυτό θέλοντας να δείξει σε όλους ο Κύριος, μετά το σαρκικό πάθος του για χάρη μας και την από τους νεκρούς τριήμερη ανάστασή του, χρησιμοποίησε προς τον Πέτρο τα λόγια που αναγνώσθηκαν σήμερα στο ευαγγέλιο, λέγοντας προς αυτόν «Σίμων υιέ του Ιωνά, με αγαπάς περισσότερο από αυτούς», δηλαδή από τους μαθητές μου. Και πρόσεχε την προς το ταπεινότερο μεταβολή αυτού. Αυτός δηλαδή που πρωτύτερα, και χωρίς να ερωτηθεί, τοποθέτησε πάνω από τους άλλους τον εαυτό του και είπε, «και αν όλοι σε αρνηθούν, όμως όχι εγώ», τώρα ερωτώμενος, εάν τον αγαπά περισσότερο από τους άλλους, συμφωνεί βέβαια ότι τον αγαπά, το περισσότερο όμως παραλείπει να το πει, λέγοντας· «ναι, Κύριε, συ γνωρίζεις ότι σε αγαπώ». 

7. Τί λέγει λοιπόν ο Κύριος; Επειδή έδειξε αυτόν ότι ούτε από την προς αυτόν αγάπη εξέπεσε και ότι απέκτησε την ταπείνωση, εκπληρώνει την από παλαιά προς αυτόν υπόσχεση και λέγει προς αυτόν, «ποίμαινε τα αρνιά μου». Πραγματικά, όταν ονομά­ζει οικοδομή το σύνολο αυτών που πιστεύουν σ’ αυτόν υπόσχεται ότι θα τον τοποθετήσει θεμέλιο, λέγοντας «συ είσαι Πέτρος και επάνω σ’ αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου» (Ματθ. 16, 8). Όταν ο λόγος γίνεται για την αλιεία τον κάμνει αλιέα ανθρώ­πων, λέγοντας «από τώρα θα αλιεύεις ανθρώπους» (Λουκά 5, 10). Όταν πάλι κάνει πρόβατα τους δικούς του τοποθετεί τον Πέτρο ποιμένα, λέγοντας «ποίμαινε τα αρνιά μου, ποίμαινε τα πρόβατά μου» (Ιω. 21, 15-16). Μπορούμε όμως αδελφοί, να αντιληφθούμε και από εδώ, ότι όσο ποθεί τη σωτηρία μας ο Κύριος τόσο περισσότερο και από αυτούς που τον αγαπούν δεν ζητεί τίποτε άλλο, παρά να μας οδηγούν προς τη βοσκή και τη σωτήρια μάνδρα. 

8. Ας ποθήσομε λοιπόν και εμείς τη σωτηρία μας και ας δείξομε υπακοή σ’ αυτούς που με έργο και λόγο μας οδηγούν προς αυτήν· γιατί αρκεί να θελήσει καθένας από εμάς να πορευθεί τον δρόμο που οδηγεί προς τη σωτηρία, και ο καθηγητής έφτασε ετοιμασμέ­νος από τον κοινό Σωτήρα, και ο χορηγός της σωτηρίας είναι ετοι­μότατος εξαιτίας της υπερβολικής φιλανθρωπίας του ως αυτό­κλητος, ή μάλλον όντας αυτοπαράκλητος. Και ερωτά τρεις φορές, ώστε αποκρινόμενος εκείνος τρεις φορές, να δώσει την καλή ομο­λογία και με την τριπλή ομολογία να θεραπεύσει την τριπλή άρνηση· και τρεις φορές τον ορίζει επικεφαλής στα αρνιά και τα πρόβατά του, τοποθετώντας κάτω από τον Πέτρο και τις τρεις τάξεις των σωζομένων, τη δουλεία, την μισθοφορία και την υιότητα, ή την παρθενία, τη χηρεία με σωφροσύνη και τον τίμιο γάμο. Αλλά ο Πέτρος, ερωτώμενος πάλι και πάλι αν αγαπά τον Χριστό, στενοχωρήθηκε, λέγει, από τις επανειλημμένες ερωτήσεις επειδή νόμισε ότι δεν τον πίστευε. Γνωρίζοντας όμως τον εαυτό του, ότι τον αγαπά και μη αγνοώντας ούτε και αυτό, ότι γνωρίζεται από αυτόν που τον ερωτά περισσότερο από όσο ο ίδιος γνωρίζει τον εαυτό του, περισφιγμένος κατά κάποιο τρόπο από παντού, δεν ομολογεί μόνο ότι τον αγαπά, αλλά και κηρύττει, ότι ο αγαπώμενος από αυτόν είναι ο Θεός των όλων, λέγοντας· «συ, Κύριε, γνω­ρίζεις τα πάντα, συ γνωρίζεις ότι σε αγαπώ» (Ιω. 21, 17)· γιατί το να γνωρί­ζει τα πάντα είναι γνώρισμα του Θεού των πάντων. 

9. Ο Κύριος όμως αφού αυτός έκαμε αυτή την ομολογία από την ψυχή του, όχι μόνο τον χειροτονεί ποιμένα και αρχιποιμένα όλης της Εκκλησίας του, αλλά υπόσχεται ότι θα τον περιζώσει με τόση δύναμη, ώστε να δείξει υπομονή και μέχρι θανάτου, και μάλιστα σταυρικού θανάτου, αυτός που πριν από την υπόσχεση αυτή δεν άντεξε ούτε στην ερώτηση και λαλιά ενός κοριτσιού. «Σε διαβεβαιώνω αληθινά», είπε προς αυτόν, «ότι όταν ήσουν νεώ­τερος» και στη σωματική και στην πνευματική ηλικία, «έζωνες τον εαυτό σου», δηλαδή χρησιμοποιούσες τη δύναμή σου και περ­πατούσες όπου ήθελες, όντας αυτοκίνητος και ζώντας σύμφωνα με την προαίρεση που είχες από τη φύση σου, όταν όμως θα γε­ράσεις φθάνοντας στο άκρο της σωματικής και της πνευματικής ηλικίας, «θα απλώσεις τα χέρια σου»· με τα λόγια αυτά προδηλώνει το δια του σταυρού τέλος του και μαρτυρεί ότι το δέσιμό του πάνω σ’ αυτόν δεν θα γίνει χωρίς τη θέληση του Πέτρου. Θα απλώσεις λοιπόν ο ίδιος τα χέρια σου και άλλος θα σε ζώσει, δη­λαδή θα σε ενδυναμώσει και θα σε φέρει όπου δεν θέλεις φεύγο­ντας από τους ανθρώπους επειδή η φύση δεν θέλει τη διάλυσή της με το θάνατο· γιατί το υπερφυσικό μαρτύριο του Πέτρου δεί­χνει τη σχέση της φύσεώς μας εδώ προς τη ζωή· γιατί εκείνα, λέγει, θα υπομείνεις με καρτερία και με τη θέλησή σου για μένα και τη μαρτυρία μου παίρνοντας δύναμη από μένα, τα οποία επειδή είναι πάνω από τη φύση δεν τα θέλει ως από τη φύση της η φύση. 

10. Αλλά ο Πέτρος βέβαια τέτοιος ήταν, όσο μπορούμε από αυτά τα λίγα να γνωρίσομε. Τί ήταν όμως ο Παύλος και ποιά γλώσσα, ή μάλλον ποιές και πόσες θα μπορέσουν να παραστήσουν ακόμα και μέτρια την μέχρι θανάτου καρτερία εκείνου για χάρη του Χριστού; Αυτός καθημερινά πέθαινε, ή καλύτερα ζούσε όντας παντοτινά πεθαμένος αφού δεν ζούσε αυτός πλέον, όπως ο ίδιος λέγει, αλλ’ είχε μέσα του ζώντα τον Χριστό (Γαλ. 2, 20). Για την αγάπη του Χριστού όχι μόνο θεώρησε όλα τα παρόντα σκύβαλα, αλλά και τα μέλλοντα τα τοποθετούσε δεύτερα συγκρίνοντάς τα προς αυτόν γιατί λέγει· «είμαι πεπεισμένος, ότι ούτε ο θάνατος, ούτε η ζωή, ούτε τα παρόντα, ούτε τα μέλλοντα, ούτε ύψωμα ούτε βάθος θα μπορέσει να μας χωρήσει από την αγάπη του Θεού που μας έδειξε μέσω του Ιησού Χριστού» (Ρωμ. 8, 38). Και είχε ζήλο Θεού, ώστε και να ζηλεύει εμάς με ζήλο Θεού. Και σε ποιόν άλλο θα παραχωρήσει τα ίσα, παρά μόνο στον Πέτρο; Ποιός πάλι ήταν ως προς την ταπεί­νωση άκουσε αυτόν πάλι να λέγει για τον εαυτό του· «εγώ είμαι ο ελάχιστος από τους Αποστόλους, τέτοιος που δεν είμαι ικανός να ονομάζομαι απόστολος» (Α’ Κορ. 15, 9). 

11. Τί λοιπόν; Αφού είναι ίδιος με τον Πέτρο στην ομολογία, τον ζήλο, την ταπείνωση, την αγάπη, άραγε δεν επέτυχε και τα ίδια έπαθλα από αυτόν που τα πάντα τα χορηγεί με δικαιότατο ζυγό και μέτρο και σταθμά; Γι’ αυτό στον Πέτρο βέβαια λέγει, «συ είσαι Πέτρος, και πάνω σ’ αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου», ενώ για τον Παύλο τί λέγει προς τον Ανανία; «Αυτός είναι σκεύος εκλογής μου για να μεταφέρει το όνομά μου ενώπιον εθνών και βασιλέων» (Πράξ. 9, 15). Ποιό όνομα; Οπωσδήποτε αυτό με το οποίο ονομασθήκαμε εμείς, την Εκκλησία του Χρι­στού, την οποία ως θεμέλιο βαστάζει ο Πέτρος. Βλέπετε πόση είναι η λαμπρότητα και η ομοτιμία του Πέτρου και του Παύ­λου, και ότι και από τους δύο βαστάζεται η Εκκλησία του Χριστού; Γι’ αυτό και αυτή τώρα απονέμει μία και την ίδια τιμή και στους δύο, εορτάζοντας σήμερα και τους δύο μαζί ομότιμα. Αλλά εμείς, εξετάζοντας το τέλος αυτών, ας μιμηθούμε τον τρόπο ζωής των και αν όχι τα άλλα, τουλάχιστο την από την ταπείνωση και μετάνοια διόρθωση· γιατί τα άλλα βέβαια είναι μεγάλα και υψηλά και ταιριάζουν σε μεγάλους και είναι κατάλ­ληλα προς μίμηση από μεγάλους, μερικά ίσως είναι τελείως αμί­μητα από όλους, η διόρθωση όμως από τη μετάνοια ταιριάζει σε μας περισσότερο παρά σε εκείνους, αφού και καθημερινά διαπράττομε ο καθένας πολλά πταίσματα (Ιακ. 3, 2) και από πουθενά αλλού δεν υπάρχει για μας ελπίδα σωτηρίας, αν δεν αποσπάσομε αυτήν από τη διαρκή μετάνοια. 

12. Προηγείται όμως της μετάνοιας η αναγνώριση και κατανόη­ση των δικών μας πταισμάτων, η οποία είναι μεγάλη αφορμή προς εξιλέωση· γιατί λέγει ο Ψαλμωδός προφήτης προς τον Θεό «ελέησέ με, γιατί εγώ γνωρίζω την ανομία μου» (Ψαλμ. 50, 1-2), αποσπώντας με την επίγνωση το έλεος και με την εξαγόρευση και αυτομεψία απο­κομίζοντας τέλεια τη συγχώρηση· γιατί λέγει· «είπα, θα εξαγορεύσω εναντίον μου την ανομία μου προς τον Κύριο, και συ συγχώρη­σες την ασέβεια της καρδιάς μου» (Ψαλμ. 31, 6)· γιατί την επίγνωση των αμαρτημάτων μας ακολουθεί η αυτοκατάκριση, και αυτήν η λύπη για τα αμαρτήματα, την οποία ο Παύλος ονόμασε «λύπη κατά Θεόν» (Β’ Κορ. 7, 10). Αυτήν πάλι την κατά Θεόν λύπη ακολουθεί η με συντριμμέ­νη καρδιά εξομολόγηση και παράκληση προς τον Θεό, και η υπό­σχεση της αποχής στο εξής από τις κακίες· και αυτό είναι η μετά­νοια. 

13. Και εξαιτίας αυτού ο Μανασσής εκείνος απαλλάχθηκε από την τιμωρία για τα αμαρτήματά του, αν και βέβαια περιέπεσε σε πλήθος και μέγεθος και βάθος παραπτωμάτων και κυλιόταν σ’ αυτά για περίοδο πολλών ετών (Δ’ Βασ. 21, 1-18). Του Δαβίδ πάλι όχι μόνο εξά­λειψε ο Κύριος το αμάρτημα εξαιτίας της μετάνοιάς του, αλλά και δεν του αφαίρεσε την προφητική χάρη. Αυτήν χρησιμοποιώντας και ο Πέτρος, όχι μόνο σηκώθηκε από την πτώση και επέτυχε τη συγχώρηση, αλλά και του ανατέθηκε η προστασία της Εκκλη­σίας του Χριστού. Αυτήν την προστασία θα βρεις να έχει επιτύχει και ο Παύλος μετά την επιστροφή και την προκοπή και την παρα­πάνω από τους άλλους οικείωση με τον Θεό· γιατί η μετάνοια αν είναι αληθινή και βγαίνει αληθινά από την καρδιά, πείθει τον κάτοχό της να μη συνεχίζει τις αμαρτίες, να μη προσηλώνεται πια στα φθειρόμενα, να μη χάσκει πλέον στις μη καλές ηδονές, αλλά να καταφρονεί τα παρόντα, να αφοσιώνεται στα μέλλοντα, να αγωνίζεται εναντίον των παθών, να επιδιώκει τις αρετές, να δεί­χνει εγκράτεια σε όλα, να επαγρυπνεί με τις προς τον Θεό προσευχές, να απέχει από το κέρδος από αδικίες, να είναι συγχωρητικός προς εκείνους που πταίουν σ’ αυτόν, να είναι ευμενής προς όσους τον ικετεύουν, να είναι προθυμότατος και να κάμπτεται μέσα από την ψυχή του προς όλους εκείνους που χρειάζονται τη βοήθειά του, παρέχοντας από όσα έχει, λόγια, έργα, χρήματα, ώστε με τη φιλανθρωπία να κερδίσει τη φιλανθρωπία και αντί της προς τον πλησίον αγάπης να λάβει την εκ μέρους του Θεού αγάπη και να αποσπάσει την προς τον εαυτό του θεία ευμένεια και να επιτύχει το αιώνιο έλεος και τη θεία ευλογία και χάρη που παραμένει στον αιώνα.

14. Αυτήν εύχομαι να επιτύχομε όλοι εμείς με τη χάρη του μονογενούς Υιού του Θεού, στον οποίο πρέπει δόξα, δύναμη, τιμή και προσκύνηση μαζί με τον άναρχο Πατέρα του και το πανάγιο και αγαθό και ζωοποιό Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Γένοιτο. 

(Γρηγορίου Παλαμά Έργα, ΕΠΕ, τόμος 10, Πατερικαί Εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς») 

ΟΣΙΟΣ ΠΑΪΣΙΟΣ: ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΠΟΥΜΕ ΣΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΩΝ!

Γέρων Παΐσιος ο Αγιορείτης
Πρέπει να μπούμε στο πνεύμα των Γραφών

Ρώτησα μιά μέρα του έτους 1987 τόν Γέροντα γιά τό μελλο­ντικό παγκόσμιο πόλεμο, εκείνον πού ονομάζεται «Άρμαγγεδών» καί πού τόν αναφέρουν οι Γραφές. 

Μέ πατρικό ενδιαφέρον μου ανέφερε διάφορα σχετικά στοι­χεία. Θέλησε, μάλιστα, νά προχωρήσει περισσότερο, αποκαλύ­πτοντας ορισμένες ενδείξεις πού θά μας πιστοποιήσουν ότι πράγματι βρισκόμαστε στήν γενεά του Άρμαγεδώνος. Είπε, λοι­πόν:

«Όταν ακούσετε δτι τά νερά του Ευφράτη τά κόβουν από ψηλά οί Τούρκοι μέ φράγματα, καί τά χρησιμοποιούν γιά αρ­δευτικά εργα, τότε νά ξέρετε δτι ήδη έχουμε μπει στήν ετοιμα­σία του μεγάλου εκείνου πολέμου καί κατ' αυτόν τόν τρόπο ε­τοιμάζεται ή οδός γιά τίς δύο μυριάδες μυριάδων στρατού των από ανατολών ηλίου, πού αναφέρει ή Αποκάλυψη. Μέσα σ' ό­λη τήν ετοιμασία είναι καί τούτο: 

Πρέπει νά 'χει στερέψει ό ποταμός Ευφράτης, γιά νά μπορέσει νά περάσει έτσι ό πολυάριθ­μος στρατός. "Αν καί - γελούσε ό Γέροντας σ' αυτό τό σημείο -διακόσια εκατομμύρια Κινέζοι, δταν φτάσουν εκεί, από ένα κύ­πελλο νερό νά πιουν, πάει, τόν άδειασαν τόν Ευφράτη!

Πληροφορήθηκα ότι ό στρατός της Κίνας αυτή τήν στιγμή είναι διακόσια εκατομμύρια, δηλαδή ό συγκεκριμένος αριθμός, πού γράφει ό "Αγιος Ιωάννης στήν Αποκάλυψη. Μάλιστα οί Κινέζοι κατασκευάζουν κι ένα δρόμο, τόν όποιο αποκαλούν «θαύμα της εποχής»* τό πλάτος του είναι τόσο ώστε νά προχω­ρούν άνετα χίλιοι στρατιώτες παρατεταγμένοι ό ένας δίπλα στόν άλλο. Κι αυτή τήν στιγμή τόν έχουν φτάσει ως τά σύνορα των Ινδιών.

Θέλει, όμως, πολλή προσοχή καί νου φωτισμένο καί καθαρό, γιά νά μπορούμε νά διακρίνουμε τά σημεία των καιρών, επειδή κατά κάποιο τρόπο γίνονται όλα έτσι, ώστε νά μήν μπορούν νά τά διακρίνουν όσοι δέν φροντίζουν γιά τήν καθαρότητα της καρδιάς τους, μέ αποτέλεσμα νά πλανώνται εύκολα. Άς υποθέσουμε ότι κάποιος γνωρίζει πώς, γιά νά περάσει ό πολυάριθμος στρατός, πρέπει νά στερέψει ό ποταμός Ευφράτης. Άν, όμως, περιμένει νά γίνει αυτό μέ θαυμαστό τρόπο, δηλαδή, ν' ανοίξει, άς υποθέσουμε, ξαφνικά μιά σχισμή μεγάλη καί νά εξαφανιστεί όλο τό νερό, τότε ετούτος ό άνθρωπος θά πλανηθεί, γιατί δέν έχει φροντίσει, διά της καθαρότητος της καρδιάς του, νά «μπει στό πνεύμα» τών Γραφών. 

Κάτι ανάλογο συνέβη καί μέ τό Τσερνομπίλ: Στήν Αποκάλυψη ό "Αγιος Ιωάννης ό Θεολόγος αναφέρει ότι ειδε αστέρα, ό όποιος έπεσε από τόν ουρανό καί έμόλυνε τά ύδατα καί έπικράνθησαν οί άνθρωποι. Όσοι, όμως, περιμένουν νά πέσει άπό τόν ουρανό κάποιο αστέρι, έχουν πλανηθεί καί δέν πρόκειται ποτέ νά καταλάβουν ότι αυτό έχει ήδη πραγματοποιηθεί. Τσερνομπίλ στά Ρωσικά σημαίνει «Άψινθος» καί βλέπουμε ότι ή ζημιά, πού έχει κάνει εϊναι πολύ μεγάλη καί θά είναι ακόμα μεγαλύτερη, όσο περνά ό καιρός.       

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΣΚΕΥΟΣ ΕΚΛΟΓΗΣ»

ΠΡΩΤ. ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΕΦΟΠΟΥΛΟΣ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΠΑΤΗ ΜΕ ΜΑΣΚΑ ΕΥΕΞΙΑΣ

Πνευματική απάτη με μάσκα ευεξίας
Πρωτ. Στέφανος Στεφόπουλος 

Η επικίνδυνη μόδα της «ευεξίας» που κρύβει πνευματικές παγίδες

Προειδοποίηση για τις Εκδηλώσεις Γιόγκα, Διαλογισμού και Εναλλακτικών Θεραπειών στη Βόρεια Εύβοια

Τους τελευταίους μήνες, στη Βόρεια Εύβοια έχουν προγραμματιστεί πολλές εκδηλώσεις και retreats που υπό την προβιά της «ευεξίας», της «ηρεμίας του νου» και της «σωματικής υγείας» προβάλλουν πρακτικές όπως η γιόγκα, ο διαλογισμός, οι ενεργειακές θεραπείες και η ομοιοπαθητική.

Εκδηλώσεις όπως:

Wellness Retreat με Yoga, Breathwork & Sound Healing (Ροβιές, Ιούλιος-Αύγουστος 2025)
Yoga, Art & Mindfulness Retreat (Κάβος, 8-14 Σεπτεμβρίου 2025)
Wellness Oasis 3ήμερο Yoga Retreat (Νησί, 30 Μαΐου-1 Ιουνίου 2025)
Agia Anna Yoga & Spa Weekend (Αγία Άννα, Σεπτέμβριος 2025)
φαίνεται να έχουν κατακλύσει την περιοχή, υπόσχοντας αρμονία σώματος και πνεύματος. Ωστόσο, πίσω από αυτό το φαινομενικό καλό κρύβεται μια βαθύτερη πνευματική απάτη, που δεν πρέπει να αγνοηθεί.

Πνευματικοί και επιστημονικοί λόγοι για την ανησυχία

Στο νησί μας παρατηρείται τα τελευταία χρόνια έξαρση των λεγόμενων εναλλακτικών θεραπειών και διαλογιστικών πρακτικών, που υπόσχονται πνευματική και σωματική υγεία. Ωστόσο, μια προσεκτική εξέταση αυτών των φαινομένων από την πλευρά της Ορθόδοξης θεολογίας και της ιατρικής επιστήμης αποκαλύπτει σοβαρές επιφυλάξεις.

Η ομοιοπαθητική, για παράδειγμα, δεν αποτελεί απλώς μια εναλλακτική μορφή ιατρικής· ενσωματώνει ένα κοσμοείδωλο που βλέπει τον άνθρωπο ως φορέα «ενέργειας» και την ασθένεια ως διαταραχή ενεργειακής ισορροπίας. Η θεραπεία βασίζεται σε αραιώσεις ουσιών και «ενεργειακή μνήμη», έννοιες χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, και με φιλοσοφικό υπόβαθρο που προέρχεται από πνευματιστικά και θεοσοφικά ρεύματα, ξένα προς την Ορθοδοξία.

Παρόμοια προβληματική είναι και η τάση προς τις ενεργειακές θεραπείες, όπως το Reiki, που υποστηρίζουν την ύπαρξη παγκόσμιας ενέργειας την οποία ο άνθρωπος μπορεί να διοχετεύει ή να χειρίζεται. Αυτές οι πρακτικές βασίζονται σε αντιλήψεις ανατολικών θρησκειών και σε συστήματα που υποκαθιστούν τη θεία χάρη με απρόσωπες κοσμικές δυνάμεις. Αυτό αλλοιώνει τη χριστιανική ανθρωπολογία και μετατρέπει την υγεία σε τεχνική υπόθεση μαγείας, αντί για καρπό ζωής εν μετανοία.

Ο διαλογισμός, που συχνά προβάλλεται ως αντίστοιχος της προσευχής, είναι στην πραγματικότητα κάτι τελείως διαφορετικό. Στην Ορθόδοξη παράδοση, η προσευχή είναι μια προσωπική σχέση με τον Θεό, διάλογος του ανθρώπου με τον Δημιουργό, πράξη ταπείνωσης και εμπιστοσύνης. Αντίθετα, ο διαλογισμός επιδιώκει την ένωση με το απρόσωπο σύμπαν, την απορρόφηση του προσώπου, και τελικά την αυτοθέωση. Αυτή η πρακτική δεν έχει θέση στην Ορθόδοξη πνευματικότητα και εγκυμονεί πνευματικούς κινδύνους.

Εν γένει οι ενεργειακές θεραπείες και οι διαλογιστικές πρακτικές αποτελούν συστήματα με ιδεολογικό, φιλοσοφικό και μεταφυσικό υπόβαθρο που αντιστρατεύονται τόσο την επιστημονική προσέγγιση όσο και την ορθόδοξη χριστιανική κοσμοθεώρηση.

Το επικίνδυνο πρόσωπο της «ευεξίας»: μια σύγχρονη πνευματική απειλή

Το φαινόμενο της γιόγκα και του διαλογισμού ως «σωτήριας» μεθόδου υγείας και πνευματικής ισορροπίας βασίζεται σε διδασκαλίες που ουδεμία σχέση έχουν με τη χριστιανική πίστη και, ιδίως, την Ορθοδοξία. Η γιόγκα προέρχεται από τον ινδουισμό και έχει έντονο θρησκευτικό χαρακτήρα, με πρακτικές που περιλαμβάνουν μάντρα, ενεργειακά κέντρα (τσάκρας), και στόχο την ένωση με τον απρόσωπο θεό. Ο διαλογισμός που προβάλλεται σε αυτές τις εκδηλώσεις συχνά προσεγγίζει τεχνικές βουδισμού ή νεοεποχίτικες θεωρίες, αποπροσωποποιώντας τον άνθρωπο και απομακρύνοντάς τον από τον ζωντανό Θεό.

Επιπλέον, η «ευεξία» που προωθούν αυτές οι πρακτικές συχνά συνδέεται με ενεργειακές θεραπείες όπως το Reiki, ο βιοσυντονισμός, και διάφορες μορφές ομοιοπαθητικής που δεν έχουν επιστημονική βάση και πολλές φορές κρύβουν πνευματικούς κινδύνους, παραπλανώντας ανθρώπους που αναζητούν υγεία και ψυχική γαλήνη. 

Πνευματικοί κίνδυνοι και ψευδολατρεία

Οι μέθοδοι αυτές καλλιεργούν την ιδέα του «ανώτερου εαυτού» ή «ανώτερης συνείδησης», η οποία στην ουσία είναι μία πνευματική απάτη, που θέτει τον άνθρωπο ως θεό του εαυτού του και αρνείται την ανάγκη της μετάνοιας και της σχέσης με τον Χριστό. Αυτή η αυταπάτη οδηγεί σε πνευματική πτώση, αποξένωση από την Εκκλησία και τελικά σε σοβαρές συνέπειες για την ψυχική υγεία.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία καλεί σε επαγρύπνηση, καθώς αυτές οι πρακτικές αποτελούν μια σύγχρονη μορφή πλάνης και ειδωλολατρίας που δεν πρέπει να γίνεται ανεκτή στους κόλπους της Εκκλησίας ή στην κοινωνία γενικότερα.

Η πραγματική ευεξία, σύμφωνα με την Ορθόδοξη παράδοση, βρίσκεται στην ένωση με τον Θεό μέσα από την προσευχή, τη συμμετοχή στα μυστήρια, τη νηστεία και την αγάπη προς τον πλησίον. Ο Κύριος Ιησούς Χριστός προσφέρει τη μοναδική σωτηρία και γνήσια ειρήνη, που καμία γιόγκα ή διαλογισμός δεν μπορούν να υποκαταστήσουν. Παράλληλα, η σύγχρονη ιατρική επιστήμη προσφέρει ασφαλείς και δοκιμασμένες μεθόδους θεραπείας που πρέπει να εμπιστευόμαστε, αποφεύγοντας αμφίβολες και ανεπαρκώς μελετημένες εναλλακτικές μεθόδους.  

(Πηγή: “ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΙΣΤΙΑΙΑΣ“) 

alopsis.gr

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΒΕΛΙΜΙΡΟΒΙΤΣ: ΤΑ ΠΕΝΤΕ ΕΙΔΩΛΑ- ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ!

Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς
Τα πέντε είδωλα: Ποιες είναι οι αιτίες του μελλοντικού πολέμου 

Η κουλτούρα ως είδωλο ανήκει στις μέρες μας στα πιο τυφλά είδωλα. Απορρίπτοντας το Θεό που είναι ο μοναδικός εμπνευστής και υποκινητής του πλέον ευγενούς πολιτισμού τόσο της ψυχής όσο και του σώματος, οι αθεϊστές άρχισαν να λατρεύουν τα έργα και τις κατασκευές τους τα oποία ονομάζουν με μία λέξη – κουλτούρα. Όμως το να λατρεύεις τα ανθρώπινα έργα είναι το πλέον μισητό πράγμα ενώπιον του Θεού. Αφού ο Θεός στις εντολές Του απαγόρευσε αυστηρά στους ανθρώπους να λατρεύουν τα έργα και την κτίση Του, από τα οποία και το πλέον ασήμαντο είναι τελειότερο από την τελειότερη ανθρώπινη κουλτούρα. Και εφόσον ο πολιτισμός τοποθετήθηκε σε εξάρτηση με τα υπόλοιπα είδωλα που αναφέραμε εδώ, ιδιαίτερα με τα υλικά αγαθά, είναι επειδή κι αυτός υπηρετεί δυναμικά την κουλτούρα των πολεμικών μικροβίων που πριν ή μετά οδηγούν στη γέννηση της πολεμικής ανάφλεξης.

Από αυτά τα πέντε είδωλα τα δύο μπορούν να ονομαστούν ανόητα και τα τρία υποκριτικά. Ανόητα είναι ο εθνικισμός και η κουλτούρα, επειδή πολλοί φωνάζουν και αυτοδηλώνονται, ενώ υποκριτικά είναι ο υλισμός, ο ιμπεριαλισμός και ο εγωισμός, αφού κρύβονται και ψεύδονται παρουσιαζόμενοι κάτω από άλλα ονόματα. Όλα αυτά τα είδωλα θα μπορούσαν να αποκαλεστούν στη γλώσσα τού Ντοστογιέφσκι μανιακά.

Φυσικά αυτά και τα πέντε κάποτε αποτελούσαν πραγματικές αξίες και πάλι θα μπορούσαν να γίνουν. Αυτές είναι πραγματικές αξίες, όταν φωτίζονται από την πίστη στο Θεό, τον Έναν και Ζώντα και όταν βρίσκονται υπό το νόμο τού Θεού, με μία λέξη, όταν τελούν στην απόλυτη υπεξουσιότητα του Θεού και υπηρετούν τη δόξα τού ονόματος του Θεού. Η ύλη προέρχεται από το Θεό και δόθηκε στους ανθρώπους για να τούς υπηρετεί και όχι για να κυριαρχεί στις ψυχές τους. Αυτοκρατορίες παρέχει ο Θεός σε κάποιους χαρισματικούς λαούς που ως δυνατότεροι αδελφοί υπηρετούν τους πιο αδύναμους και λιγότερο χαρισματικούς λαούς, όπως ο δυνατότερος αδελφός τον ασθενέστερο. Το έθνος είναι ένα περιορισμένο, αλλά εξαιρετικά όμορφο και ορθό πεδίο υπηρεσίας προς το Θεό και τους ανθρώπους. Το πρόσωπο (το εγώ) είναι δηλαδή μία λογική ψυχή, το δώρισε ο Θεός σε κάθε άνθρωπο ώστε με τη διακονία και την αγάπη να το υψώσει στο καθ’ ομοίωση μ’ Αυτόν, το δημιουργό του. Την κουλτούρα ο Θεός την εμπνέει, ώστε μέσω αυτής η ανθρώπινη ψυχή να εκφράσει την κυριαρχία της πάνω στον υλικό κόσμο και την υποταγή της στην υπηρεσία του Θεού. Και τα πέντε αυτά λαμβάνουν αγγελικό πρόσωπο μέσω της διακονίας και της αγάπης όπως διευθέτησε και πρόσταξε ο Κύριος Χριστός. Αλλά όμως, όπως το σεραφείμ που έπεσε από το Θεό, κάποτε ονομαζόταν Εωσφόρος και μεταμορφώθηκε ακαριαία σε διάβολο, έτσι κι όλες αυτές οι πέντε άξιες αποκομμένες από το Θεό καθίστανται είδωλα και μανίες.

Προσέξτε τώρα πώς ο σχετικός κορεσμός αυτών των πέντε ειδώλων οδηγεί τους ανθρώπους ως την οκνηρία, την αλλοίωση, τη σήψη και την απέχθεια προς όλα, την ανοησία και την αυτοκτονία (όπως και λίγο πριν το τέλος της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας). Μα όμως αυτή η αδηφαγία οδηγεί τους ανθρώπους μέχρι τα έσχατα της πικρίας, της ζήλιας, της μεμψιμοιρίας, της ασυνειδησίας και της κάθε είδους βίας και πάλι στην αυτοκτονία. Και στις δύο περιπτώσεις όλα τα είδωλα αποπνέουν μίσος και περιφρόνηση για τον πράο και αγαθό Κύριο Χριστό και συνεπώς οδηγούν τους ανθρώπους στον πόλεμο.

Καλύτερα να μην εισέλθουμε στην απαρίθμηση όλων των βαριών τραυμάτων που άνοιξε στον οργανισμό της Ευρώπης και της Αμερικής αυτή η πενταπλή ειδωλολατρία, γιατί θα επαναλαμβάναμε μέρα με τη μέρα αυτό που επαναλαμβάνεται στις στήλες εγκλημάτων και εγκλημάτων, καθώς και σε άλλες στήλες που θα μπορούσαν να αποκαλεστούν: αδιαφορία για το Χριστό και τις εντολές Του. Είναι σαφές από όσα μέχρι τώρα είπαμε, ότι οι χριστιανικοί λαοί οι οποίοι βρίσκονταν σε πνευματικό γάμο με το Χριστό, απίστησαν και παραδόθηκαν σε χαμηλούς δεσμούς με τη μηδαμινότητα, με τη σκόνη, με τις στάχτες και τις σκιές. Όμως καθένας που απιστεί δε ζει άραγε υπό συνεχή φόβο και στην ανησυχία για την υπεράσπιση και την εξασφάλιση της ζωής του; Αυτή είναι η εικόνα και ο καρπός της σύγχρονης ειδωλολατρίας – ο φόβος, και λόγω του φόβου ο ακραίος εγωισμός, η σπασμωδική προσκόλληση στην ύλη και η αρπαγή των υλικών αγαθών. Και επειδή για το ένα και το ίδιο υλικό ανταγωνίζονται πολλοί αυτό αναπόφευκτα σημαίνει σύγκρουση και πόλεμο. 

(ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΛΙΜΙΡΟΒΙΤΣ, “ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΟΣ”. ΕΚΔΟΣΕΙΣ “ΠΑΡΡΗΣΙΑ”)